Sơ đồ bài viết
Trong môi trường kinh doanh hiện nay, tuân thủ pháp luật thuế không chỉ là nghĩa vụ bắt buộc mà còn là yếu tố quan trọng bảo đảm sự ổn định tài chính và uy tín của doanh nghiệp. Tuy nhiên, trên thực tế, nhiều doanh nghiệp vẫn vô tình hoặc thiếu kiểm soát để xảy ra các sai phạm thuế, dẫn đến bị xử phạt hành chính, truy thu thuế, thậm chí phát sinh tranh chấp kéo dài với cơ quan quản lý nhà nước. Bài viết dưới đây của Phapche.edu sẽ phân tích về Những sai phạm thuế doanh nghiệp thường mắc phải. Hãy theo dõi để biết thêm thông tin hữu ích này nhé
Những sai phạm thuế doanh nghiệp thường mắc phải.
Đáng chú ý, phần lớn các sai phạm này không xuất phát từ ý định trốn thuế, mà bắt nguồn từ việc hiểu chưa đầy đủ quy định pháp luật, hệ thống kế toán nội bộ chưa chặt chẽ hoặc chưa kịp thời cập nhật các chính sách thuế mới. Việc nhận diện rõ các dạng sai phạm thường gặp sẽ giúp doanh nghiệp chủ động phòng ngừa và hạn chế tối đa rủi ro pháp lý.
Sai phạm trong kê khai thuế do áp dụng sai quy định
Một trong những sai phạm phổ biến nhất là việc kê khai thuế không chính xác. Doanh nghiệp có thể kê khai thiếu doanh thu, ghi nhận chi phí không đúng kỳ hoặc áp dụng sai thuế suất đối với từng loại hàng hóa, dịch vụ. Trong bối cảnh pháp luật thuế liên tục được sửa đổi, việc áp dụng nhầm quy định cũ hoặc hiểu sai hướng dẫn mới là tình trạng xảy ra khá thường xuyên.
Khi cơ quan thuế tiến hành thanh tra hoặc kiểm tra, các sai lệch này sẽ bị điều chỉnh và truy thu cho nhiều kỳ tính thuế trước đó, kèm theo tiền phạt và tiền chậm nộp. Điều này không chỉ gây áp lực lớn về tài chính mà còn ảnh hưởng đến kế hoạch kinh doanh và dòng tiền của doanh nghiệp.
Sử dụng hóa đơn không hợp lệ hoặc không phản ánh đúng giao dịch
Hóa đơn là căn cứ quan trọng để xác định nghĩa vụ thuế giá trị gia tăng và chi phí được trừ khi tính thuế thu nhập doanh nghiệp. Tuy nhiên, không ít doanh nghiệp đã sử dụng hóa đơn của các đơn vị không còn hoạt động, hóa đơn khống hoặc hóa đơn không phản ánh đúng bản chất giao dịch.
Trong trường hợp bị phát hiện, toàn bộ số thuế giá trị gia tăng đã khấu trừ từ các hóa đơn này sẽ bị loại bỏ và truy thu. Đồng thời, chi phí liên quan cũng không được chấp nhận, làm tăng đáng kể số thuế thu nhập doanh nghiệp phải nộp. Đây là dạng sai phạm có thể dẫn đến hậu quả tài chính rất lớn, đặc biệt đối với các doanh nghiệp có khối lượng giao dịch cao.
Ghi nhận chi phí không hợp lệ để giảm nghĩa vụ thuế
Nhiều doanh nghiệp có xu hướng đưa vào chi phí tính thuế những khoản chi không đáp ứng đủ điều kiện theo quy định, chẳng hạn như chi phí không phục vụ hoạt động sản xuất kinh doanh, chi không có chứng từ hợp lệ hoặc chi vượt định mức cho phép.
Mặc dù các khoản chi này có thể phát sinh trên thực tế, nhưng nếu không đáp ứng yêu cầu về mặt pháp lý, cơ quan thuế vẫn có quyền loại trừ khi xác định thu nhập chịu thuế. Hệ quả là doanh nghiệp phải nộp bổ sung thuế thu nhập doanh nghiệp cho các kỳ trước, đồng thời chịu thêm các khoản phạt liên quan đến hành vi kê khai sai.
Áp dụng sai chính sách ưu đãi thuế
Nhiều doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực được khuyến khích đầu tư hoặc tại địa bàn ưu đãi thuế thường được hưởng mức thuế suất thấp hơn hoặc thời gian miễn, giảm thuế nhất định. Tuy nhiên, việc áp dụng các ưu đãi này đòi hỏi phải đáp ứng đầy đủ điều kiện pháp lý và thực hiện đúng thủ tục đăng ký, thông báo.
Việc tự ý áp dụng ưu đãi khi chưa đủ điều kiện hoặc kéo dài thời gian ưu đãi vượt quy định là sai phạm khá phổ biến. Khi bị thanh tra, doanh nghiệp sẽ bị truy thu toàn bộ số thuế đã được miễn, giảm không đúng, kèm theo tiền phạt và tiền chậm nộp, gây thiệt hại đáng kể.
Không tuân thủ quy định về giao dịch liên kết và chuyển giá
Đối với các doanh nghiệp có quan hệ liên kết, việc xác định giá giao dịch không phù hợp với nguyên tắc thị trường có thể bị coi là hành vi chuyển giá nhằm làm giảm nghĩa vụ thuế tại Việt Nam. Ngoài ra, việc không lập hoặc lập không đầy đủ hồ sơ xác định giá giao dịch liên kết cũng bị xem là vi phạm quy định pháp luật thuế.
Trong các cuộc thanh tra chuyên đề, cơ quan thuế thường tập trung kiểm tra nội dung này và có thể điều chỉnh lại chi phí, doanh thu, từ đó truy thu thuế thu nhập doanh nghiệp cho nhiều năm trước. Đây là một trong những sai phạm có mức độ rủi ro cao nhất đối với các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài hoặc hoạt động trong tập đoàn đa quốc gia.
Chậm nộp hồ sơ khai thuế và chậm nộp tiền thuế
Bên cạnh các sai phạm mang tính chuyên môn, việc không tuân thủ đúng thời hạn nộp hồ sơ khai thuế và nộp tiền thuế cũng là lỗi thường gặp, đặc biệt ở các doanh nghiệp vừa và nhỏ. Mặc dù mức độ vi phạm có thể không lớn, nhưng tiền phạt chậm nộp và tiền lãi tính theo ngày có thể tích lũy đáng kể nếu kéo dài.
Việc chậm trễ này còn khiến doanh nghiệp bị đánh giá là đối tượng có rủi ro cao trong hệ thống quản lý của cơ quan thuế, làm tăng khả năng bị thanh tra, kiểm tra trong các kỳ tiếp theo.
Tác động pháp lý và kinh doanh từ các sai phạm thuế
Sai phạm thuế không chỉ dừng lại ở nghĩa vụ nộp thêm tiền. Trong nhiều trường hợp, doanh nghiệp còn phải đối mặt với việc bị cưỡng chế thi hành quyết định thuế, phong tỏa tài khoản, tạm dừng sử dụng hóa đơn hoặc bị đưa vào danh sách theo dõi đặc biệt.
Ngoài ra, uy tín thương mại của doanh nghiệp cũng bị ảnh hưởng nghiêm trọng, nhất là khi làm việc với ngân hàng, nhà đầu tư hoặc đối tác lớn. Các thông tin về vi phạm thuế có thể trở thành yếu tố bất lợi trong quá trình đàm phán hợp đồng hoặc tham gia đấu thầu.
Vai trò của luật sư và chuyên gia thuế trong việc phòng ngừa sai phạm
Trong bối cảnh pháp luật thuế ngày càng phức tạp, việc chỉ dựa vào bộ phận kế toán nội bộ là chưa đủ để kiểm soát toàn diện rủi ro. Luật sư và chuyên gia tư vấn thuế có thể hỗ trợ doanh nghiệp rà soát định kỳ hệ thống sổ sách, đánh giá mức độ tuân thủ pháp luật và đưa ra khuyến nghị điều chỉnh phù hợp.
Khi đã phát sinh sai phạm hoặc bị thanh tra, sự tham gia của luật sư giúp doanh nghiệp hiểu rõ quyền và nghĩa vụ của mình, chuẩn bị hồ sơ giải trình, làm việc với cơ quan thuế một cách hiệu quả và xem xét khả năng khiếu nại hoặc khởi kiện nếu có căn cứ pháp lý
Những sai phạm thuế doanh nghiệp thường mắc phải phần lớn xuất phát từ sự chủ quan, thiếu cập nhật quy định pháp luật hoặc hệ thống quản trị nội bộ chưa hoàn thiện. Hậu quả của các sai phạm này không chỉ là khoản truy thu hay tiền phạt, mà còn ảnh hưởng lâu dài đến hoạt động kinh doanh và uy tín của doanh nghiệp trên thị trường.
Việc đầu tư cho công tác tuân thủ thuế, kết hợp với sự hỗ trợ của luật sư và chuyên gia tư vấn chuyên nghiệp, là giải pháp cần thiết để doanh nghiệp hạn chế rủi ro pháp lý, bảo vệ lợi ích hợp pháp và xây dựng nền tảng phát triển bền vững trong dài hạn.
Để giảm bớt phần nào rủi ro cho doanh nghiệp, hãy nâng cao trình độ của cán bộ nhân viên của doanh nghiệp, bạn có thể tham khảo khóa học pháp chế doanh nghiệp của Pháp chế ICA nhé!
Mời bạn xem thêm:
