Sơ đồ bài viết
“Nên nuôi quân hay thuê tướng?” – Đây là câu hỏi kinh điển của hầu hết các CEO khi bàn về vấn đề nhân sự pháp lý. Đặc biệt với các doanh nghiệp mới thành lập, đang trên đà mở rộng hoặc các Startup chuẩn bị gọi vốn, việc cân đối ngân sách cho bộ phận pháp lý luôn là bài toán đau đầu. Thực tế, không có một công thức “đúng cho tất cả”. Việc quyết định khi nào doanh nghiệp cần thuê pháp chế nội bộ hoặc pháp lý bên ngoài phụ thuộc hoàn toàn vào “thể trạng” của doanh nghiệp: Quy mô, ngành nghề kinh doanh, khối lượng công việc và khả năng tài chính.
Bài viết này của Pháp chế ICA sẽ phân tích sâu ưu – nhược điểm của từng mô hình, giúp bạn đưa ra quyết định sáng suốt nhất cho giai đoạn phát triển hiện tại của công ty.
Tổng quan hai mô hình pháp lý doanh nghiệp
Trước khi đi vào quyết định, chúng ta cần hiểu rõ bản chất của hai mô hình này:
Pháp chế nội bộ (In-house Legal)
Đây là việc doanh nghiệp tuyển dụng nhân sự pháp lý làm việc toàn thời gian (full-time), trả lương, đóng bảo hiểm và hưởng phúc lợi như nhân viên chính thức.
Đặc điểm: Họ là “người nhà”, tham gia trực tiếp vào quy trình quản trị, ra quyết định và xử lý các vấn đề vận hành hàng ngày của doanh nghiệp.
Pháp lý thuê ngoài (Outsourced Legal)
Đây là việc doanh nghiệp ký hợp đồng dịch vụ với các Công ty Luật hoặc Văn phòng Luật sư.
Đặc điểm: Trả phí theo gói dịch vụ (tháng/năm), theo từng vụ việc hoặc theo dự án cụ thể. Họ đóng vai trò là “cố vấn độc lập” bên ngoài.
Khi nào doanh nghiệp nên thuê pháp lý bên ngoài?
Mô hình thuê ngoài (Outsourcing) là giải pháp tối ưu cho sự linh hoạt và chuyên môn sâu. Bạn nên chọn phương án này khi:
Doanh nghiệp mới thành lập, SMEs (Vừa và nhỏ)
Khi dòng tiền chưa ổn định và khối lượng công việc pháp lý chưa nhiều (chỉ thỉnh thoảng mới cần rà soát hợp đồng), việc “nuôi” một nhân viên pháp chế là lãng phí.
Lợi ích: Tiết kiệm chi phí lương cố định, bảo hiểm, thưởng lễ tết và không gian văn phòng. Bạn chỉ trả tiền khi có việc cần làm.
Khi cần chuyên môn pháp lý chuyên sâu
Pháp luật mênh mông như biển cả. Một nhân viên pháp chế nội bộ khó có thể giỏi tất cả mọi thứ từ Thuế, Lao động đến Sở hữu trí tuệ hay M&A quốc tế.
Giải pháp: Khi gặp các vấn đề phức tạp như tranh chấp thương mại quốc tế, IPO hay vụ án hình sự kinh tế, thuê ngoài giúp bạn tiếp cận đội ngũ luật sư chuyên gia dày dạn kinh nghiệm trong lĩnh vực đó.
Khi ban lãnh đạo muốn tập trung 100% vào kinh doanh
Nếu CEO cảm thấy quá tải vì phải lo lắng về thủ tục hành chính, giấy phép, hãy giao việc đó cho đơn vị bên ngoài.
Lợi ích: Giải phóng lãnh đạo khỏi gánh nặng pháp lý để tập trung toàn lực cho phát triển sản phẩm, thị trường và tăng trưởng doanh thu.
Khi cần sự ổn định nhân sự tức thì
Nhân viên nội bộ có thể nghỉ ốm, nghỉ thai sản hoặc nhảy việc, gây gián đoạn công việc.
Lợi ích: Các công ty luật luôn có đội ngũ thay thế (back-up). Dịch vụ của bạn được đảm bảo liên tục, không phụ thuộc vào cá nhân nào.
Khi cần góc nhìn độc lập, khách quan
Đôi khi, người trong nhà dễ bị “mù điểm” do quá quen thuộc với quy trình cũ. Luật sư bên ngoài sẽ mang đến cái nhìn khách quan, đánh giá rủi ro sắc bén hơn và thường có mạng lưới quan hệ tốt với các cơ quan nhà nước để hỗ trợ thủ tục.
Khi nào doanh nghiệp nên có pháp chế nội bộ?
Mô hình “nuôi quân” (In-house) phù hợp khi doanh nghiệp cần sự kiểm soát chặt chẽ và phản ứng nhanh. Bạn nên tuyển dụng pháp chế khi:
Doanh nghiệp lớn hoặc đang tăng trưởng nóng
Khi mỗi ngày bạn phải ký hàng chục hợp đồng, xử lý hàng trăm giao dịch, thì chi phí thuê ngoài theo giờ sẽ trở nên cực kỳ đắt đỏ.
Giải pháp: Tuyển pháp chế nội bộ giúp xử lý khối lượng công việc khổng lồ với chi phí cố định (lương tháng) rẻ hơn nhiều so với phí dịch vụ luật sư.
Ngành nghề yêu cầu tuân thủ pháp luật cao (Compliance)
Các lĩnh vực như Tài chính – Ngân hàng, Chứng khoán, Y tế – Dược, Công nghệ dữ liệu luôn bị soi xét kỹ bởi các quy định pháp luật.
Yêu cầu: Cần có người túc trực 24/7 để giám sát tuân thủ, đảm bảo mọi quy trình không đi chệch đường ray pháp lý.
Khi cần sự chủ động và thấu hiểu văn hóa
Luật sư bên ngoài giỏi luật, nhưng pháp chế nội bộ mới là người giỏi “hiểu công ty”.
Lợi ích: Họ nắm rõ văn hóa, quy trình vận hành, tính cách của từng phòng ban, từ đó đưa ra lời khuyên không chỉ đúng luật mà còn “đắc nhân tâm”, dễ áp dụng vào thực tế.
Giai đoạn gọi vốn, mở rộng quy mô
Khi chuẩn bị làm việc với các Quỹ đầu tư (VC) hoặc Ngân hàng, hồ sơ pháp lý cần sự minh bạch và chuẩn hóa tuyệt đối. Pháp chế nội bộ sẽ là người sắp xếp “kho dữ liệu” này để sẵn sàng cho quá trình Thẩm định pháp lý (Due Diligence).
Quản lý nội bộ và nhân sự
Các vấn đề như xây dựng thang bảng lương, quy chế thưởng phạt, xử lý kỷ luật lao động hay quan hệ cổ đông cần một người “nằm vùng” để giải quyết khéo léo, tránh xung đột nội bộ leo thang.
Mô hình kết hợp (Hybrid Model): Xu hướng của tương lai
Tại sao phải chọn 1 trong 2 khi bạn có thể chọn cả hai?
Mô hình Hybrid (Kết hợp) đang ngày càng phổ biến.
- Cách vận hành: Doanh nghiệp duy trì 1-2 nhân sự pháp chế nội bộ để xử lý các công việc thường ngày (hợp đồng mua bán, thủ tục hành chính). Đồng thời, họ sẽ thuê Luật sư bên ngoài cho các thương vụ M&A lớn hoặc khi có tranh chấp tụng đình.
- Lợi ích: Tối ưu hóa chi phí thường xuyên, đồng thời vẫn đảm bảo có chuyên gia hỗ trợ khi “biến cố” xảy ra.
So sánh nhanh: Pháp chế nội bộ vs Pháp lý thuê ngoài
Bảng dưới đây sẽ giúp bạn có cái nhìn tổng quan để ra quyết định:
| Tiêu chí | Pháp chế nội bộ (In-house) | Pháp lý thuê ngoài (Outsourced) |
| Chi phí | Cố định (Lương + BHXH + Phúc lợi). Cao nếu khối lượng việc ít. | Linh hoạt (Theo giờ/Vụ việc). Tiết kiệm cho SME, đắt nếu việc quá nhiều. |
| Mức độ chủ động | Cao. Có mặt ngay tại văn phòng khi cần. | Trung bình. Cần đặt lịch hẹn hoặc chờ phản hồi. |
| Độ thấu hiểu DN | Rất cao. Hiểu văn hóa và con người. | Thấp. Chỉ nắm vấn đề dựa trên hồ sơ cung cấp. |
| Chuyên môn | Đa năng (Generalist). Giỏi bao quát nhưng thiếu sâu sắc ở ngách hẹp. | Chuyên sâu (Specialist). Có đội ngũ chuyên gia cho từng mảng. |
| Tính ổn định | Phụ thuộc vào nhân sự (có thể nghỉ việc). | Cao. Không lo gián đoạn dịch vụ. |
Không có mô hình pháp chế nào là “tốt nhất”, chỉ có mô hình “phù hợp nhất” với giai đoạn phát triển của doanh nghiệp.
Câu trả lời cho việc “Khi nào doanh nghiệp cần thuê pháp chế nội bộ hoặc pháp lý bên ngoài?” nằm ở chính bài toán kinh doanh của bạn.
- Nếu bạn là Startup/SME cần tiết kiệm: Hãy Thuê ngoài.
- Nếu bạn là Doanh nghiệp lớn, ngành rủi ro cao: Hãy xây dựng Pháp chế nội bộ.
- Nếu muốn tối ưu cả hai: Hãy chọn mô hình Kết hợp.
Dù chọn cách nào, đừng bao giờ để doanh nghiệp vận hành mà thiếu đi “tấm khiên” pháp lý bảo vệ.
Bạn đang là chủ doanh nghiệp và muốn tự mình nắm bắt tư duy pháp lý để quản lý cả đội ngũ nội bộ lẫn thuê ngoài hiệu quả hơn? Tham khảo ngay khóa học pháp chế doanh nghiệp nhé!
Mời bạn xem thêm:
