Sơ đồ bài viết
Sự bùng nổ của thương mại điện tử đã mở ra cơ hội kinh doanh chưa từng có cho cá nhân và hộ gia đình. Chỉ cần một tài khoản mạng xã hội, gian hàng trên sàn TMĐT hoặc website bán hàng, bất kỳ ai cũng có thể bắt đầu kinh doanh online. Tuy nhiên, song hành với sự thuận tiện đó là nghĩa vụ thuế ngày càng được quản lý chặt chẽ. Không ít hộ kinh doanh online vẫn cho rằng hoạt động của mình mang tính nhỏ lẻ, không đăng ký kinh doanh thì sẽ không phát sinh nghĩa vụ thuế. Trên thực tế, pháp luật thuế không căn cứ vào hình thức kinh doanh, mà căn cứ vào bản chất tạo ra doanh thu. Khi hoạt động bán hàng online mang tính thường xuyên và có mục đích sinh lợi, người bán đã nằm trong phạm vi điều chỉnh của Luật Quản lý thuế. Vậy theo quy định mới nhất, Hộ kinh doanh online phải nộp những loại thuế nào? căn cứ ra sao và cần lưu ý điều gì để tránh rủi ro pháp lý?
Nhận diện hộ kinh doanh online dưới góc nhìn pháp luật thuế
Hộ kinh doanh online không phải là một khái niệm riêng biệt trong luật, mà được xếp chung vào nhóm cá nhân, hộ gia đình có hoạt động kinh doanh. Điểm khác biệt duy nhất là phương thức bán hàng diễn ra trên môi trường số, thông qua mạng xã hội, sàn thương mại điện tử hoặc nền tảng trung gian.
Cơ quan thuế hiện nay không còn chỉ dựa vào đăng ký kinh doanh để quản lý, mà sử dụng dữ liệu dòng tiền, thông tin giao dịch, dữ liệu từ ngân hàng và nền tảng số. Vì vậy, dù chưa đăng ký hộ kinh doanh, người bán hàng online vẫn có thể bị xác định nghĩa vụ thuế nếu đáp ứng đủ dấu hiệu kinh doanh.
Yếu tố cốt lõi để xác định nghĩa vụ thuế vẫn là doanh thu phát sinh từ hoạt động bán hàng, cung ứng dịch vụ.
Doanh thu bao nhiêu thì hộ kinh doanh online phải nộp thuế?
Pháp luật hiện hành vẫn duy trì nguyên tắc hỗ trợ đối với hoạt động kinh doanh nhỏ lẻ thông qua ngưỡng doanh thu miễn thuế. Theo đó, nếu tổng doanh thu trong năm không vượt quá 100 triệu đồng, hộ kinh doanh online chưa phải nộp thuế GTGT và thuế TNCN.
Tuy nhiên, cần hiểu đúng rằng “không phải nộp thuế” không đồng nghĩa với không bị quản lý. Trong thực tế, cơ quan thuế vẫn có quyền yêu cầu người bán giải trình nguồn thu, xác nhận doanh thu thực tế để làm căn cứ đánh giá. Khi doanh thu vượt ngưỡng, nghĩa vụ thuế phát sinh ngay từ thời điểm vượt.
Chính vì vậy, việc theo dõi doanh thu thường xuyên là yếu tố quan trọng giúp hộ kinh doanh online chủ động trong nghĩa vụ thuế, tránh bị truy thu dồn nhiều kỳ.
Hộ kinh doanh online phải nộp những loại thuế nào?
Thuế GTGT – Nghĩa vụ gắn liền với hoạt động bán hàng online
Đối với hộ kinh doanh online, thuế GTGT không được tính theo phương pháp khấu trừ như doanh nghiệp, mà áp dụng phương pháp trực tiếp trên doanh thu. Điều này có nghĩa là người bán không cần kê khai thuế đầu vào, đồng thời cũng không được khấu trừ thuế đã trả khi mua hàng hóa, dịch vụ.
Thuế GTGT được tính dựa trên doanh thu thực tế phát sinh, nhân với tỷ lệ phần trăm tương ứng với loại hình kinh doanh. Với hoạt động bán hàng hóa online, tỷ lệ này thường thấp hơn so với dịch vụ, bởi mức độ tạo ra giá trị gia tăng khác nhau.
Trong thực tiễn, nhiều hộ kinh doanh online gặp rủi ro do xác định sai bản chất doanh thu. Ví dụ, cùng một giao dịch nhưng nếu được xác định là dịch vụ trung gian, hoa hồng hoặc quảng cáo, tỷ lệ thuế GTGT có thể thay đổi đáng kể. Do đó, hiểu đúng bản chất hoạt động kinh doanh là yếu tố then chốt để kê khai đúng thuế.
Thuế thu nhập cá nhân – Thuế đánh trực tiếp trên doanh thu
Khác với người lao động hưởng lương, hộ kinh doanh online không tính thuế TNCN theo biểu lũy tiến từng phần, mà áp dụng tỷ lệ phần trăm trên doanh thu. Đây là điểm khiến nhiều người bán hàng online bất ngờ, bởi dù lợi nhuận thực tế thấp, thuế vẫn phải nộp nếu doanh thu vượt ngưỡng.
Cách tiếp cận này phản ánh quan điểm quản lý của nhà nước: ưu tiên đơn giản hóa việc tính thuế, thay vì yêu cầu hộ kinh doanh phải chứng minh chi phí – điều rất khó kiểm soát trong môi trường kinh doanh nhỏ lẻ và trực tuyến.
Chính vì vậy, hộ kinh doanh online cần cân nhắc kỹ giữa quy mô doanh thu và mô hình hoạt động. Khi doanh thu tăng cao và chi phí lớn, việc chuyển đổi sang mô hình doanh nghiệp có thể mang lại lợi ích dài hạn về thuế và quản trị.
Lệ phí môn bài – Nghĩa vụ phát sinh khi đăng ký kinh doanh
Khi hộ kinh doanh online thực hiện đăng ký kinh doanh theo quy định, ngoài thuế GTGT và thuế TNCN, còn phát sinh lệ phí môn bài. Đây là khoản thu mang tính hành chính, gắn với quyền kinh doanh hợp pháp, không phụ thuộc vào kết quả lãi hay lỗ.
Mức lệ phí môn bài được xác định dựa trên doanh thu của năm trước liền kề. Trong giai đoạn mới thành lập hoặc khi doanh thu thấp, pháp luật cho phép miễn hoặc giảm nghĩa vụ này. Tuy nhiên, về lâu dài, nếu hoạt động kinh doanh ổn định, lệ phí môn bài là nghĩa vụ gần như bắt buộc.
Việc chậm nộp lệ phí môn bài dù giá trị không lớn vẫn có thể dẫn đến xử phạt hành chính, do đó không nên xem nhẹ.
Thuế có tự động trừ khi bán hàng qua sàn thương mại điện tử không?
Một điểm mới trong quản lý thuế hiện nay là vai trò ngày càng lớn của các sàn thương mại điện tử. Nhiều sàn đã tham gia cung cấp dữ liệu giao dịch cho cơ quan thuế, thậm chí thực hiện khấu trừ và nộp thuế thay cho người bán trong một số trường hợp.
Tuy nhiên, hộ kinh doanh online cần hiểu rõ rằng việc sàn TMĐT khấu trừ thuế không làm chấm dứt hoàn toàn trách nhiệm của người bán. Người kinh doanh vẫn cần theo dõi doanh thu, đối chiếu số thuế đã bị khấu trừ và thực hiện kê khai bổ sung nếu có nhiều kênh bán hàng khác nhau.
Rủi ro thường gặp là chỉ kiểm soát doanh thu trên sàn, trong khi bỏ sót doanh thu từ mạng xã hội hoặc bán trực tiếp, dẫn đến chênh lệch số liệu khi cơ quan thuế đối chiếu dữ liệu.
Trong thời gian tới, chính sách thuế đối với hộ kinh doanh nói chung và kinh doanh online nói riêng sẽ tiếp tục theo hướng minh bạch hóa doanh thu. Phương pháp thuế khoán truyền thống đang dần thu hẹp, nhường chỗ cho việc kê khai dựa trên doanh thu thực tế phát sinh.
Điều này đồng nghĩa với việc hộ kinh doanh online cần:
- Theo dõi doanh thu sát sao
- Lưu trữ thông tin giao dịch, dòng tiền
- Hiểu rõ cách xác định nghĩa vụ thuế theo từng kỳ
Việc thiếu kiến thức kế toán – thuế trong bối cảnh này có thể khiến người bán đối mặt với rủi ro truy thu nhiều năm, kèm theo tiền phạt và tiền chậm nộp.
Hộ kinh doanh online hiện nay không còn là khu vực “ngoài lề” của hệ thống thuế. Khi doanh thu vượt ngưỡng quy định, nghĩa vụ thuế phát sinh một cách rõ ràng, bao gồm thuế GTGT, thuế TNCN và các nghĩa vụ liên quan đến đăng ký kinh doanh.
Nếu bạn là kế toán của hộ kinh doanh, bạn đang bối rối chưa hiểu rõ các vấn đề pháp lý về kế toán, hãy tham gia ngay Khóa học đào tạo pháp luật cho kế toán công ty của Pháp chế ICA, Chúng tôi sẽ hướng dẫn bạn cách tối ưu thuế cho hộ kinh doanh đúng theo quy định pháp luật hiện nay.
Việc hiểu đúng và thực hiện đúng nghĩa vụ thuế không chỉ giúp hộ kinh doanh tránh rủi ro pháp lý, mà còn tạo nền tảng vững chắc để mở rộng hoạt động kinh doanh trong tương lai. Trong bối cảnh chính sách thuế ngày càng siết chặt đối với thương mại điện tử, chủ động trang bị kiến thức kế toán – thuế chính là giải pháp bền vững nhất cho người kinh doanh online.
Mời bạn xem thêm:
