Sơ đồ bài viết
Trong hệ thống pháp luật về tài sản trí tuệ, các quy định thường xuyên được sửa đổi và bổ sung để phù hợp với thực tiễn quốc tế. Điều này khiến sinh viên và người nghiên cứu gặp không ít khó khăn khi tiếp cận các chương học chuyên sâu. Đặc biệt, bài giảng môn học Luật sở hữu trí tuệ chương XIII là một trong những nội dung quan trọng, đòi hỏi người học phải nắm vững cả lý thuyết lẫn khả năng vận dụng vào tình huống cụ thể. Bài viết dưới đây của phapche.edu.vn sẽ hệ thống hóa toàn bộ kiến thức cốt lõi của chương này, giúp bạn dễ dàng ôn tập và đạt kết quả cao trong kỳ thi sắp tới.
Bài giảng môn học Luật sở hữu trí tuệ chương XIII
Bài giảng môn học Luật sở hữu trí tuệ chương XIII tập trung vào một lĩnh vực đặc thù nhưng vô cùng quan trọng đối với quốc gia có nền nông nghiệp phát triển như Việt Nam: Quyền đối với giống cây trồng. Khác với quyền tác giả hay sở hữu công nghiệp, đối tượng của chương này là thực thể sống, đòi hỏi những điều kiện bảo hộ khắt khe về tính ổn định và đồng nhất.
Đối tượng và Điều kiện bảo hộ (Nguyên tắc DUS)
Trong bài giảng môn học Luật sở hữu trí tuệ chương XIII, điều đầu tiên sinh viên cần ghi nhớ là không phải mọi giống cây đều được bảo hộ. Một giống cây trồng chỉ được cấp Bằng bảo hộ khi đáp ứng đủ các tiêu chuẩn (thường được gọi tắt theo chuẩn quốc tế UPOV là tính DUS và tính Mới):
- Tính mới (Novelty): Giống cây trồng chưa được người có quyền đăng ký hoặc người được phép của người đó bán hoặc phân phối bằng cách khác nhằm mục đích khai thác thương mại tại Việt Nam (hoặc nước ngoài) trước ngày nộp đơn đăng ký một khoảng thời gian quy định (thường là 1 năm tại VN).
- Tính khác biệt (Distinctness): Phải có khả năng phân biệt rõ ràng với các giống cây trồng khác đã được biết đến rộng rãi tại thời điểm nộp đơn.
- Tính đồng nhất (Uniformity): Các cây cùng một giống phải có sự tương đồng về các tính trạng liên quan, trừ những biến đổi cho phép trong quá trình nhân giống.
- Tính ổn định (Stability): Các đặc tính của giống không thay đổi sau các chu kỳ nhân giống hoặc sau mỗi chu kỳ (đối với cây lai).
Chủ sở hữu quyền đối với giống cây trồng là ai?
Luật phân định rõ hai khái niệm mà người học thường nhầm lẫn:
- Tác giả giống cây trồng: Là người trực tiếp chọn tạo hoặc phát hiện và phát triển giống cây trồng mới bằng công sức và chi phí của mình (hoặc được thuê). Tác giả có quyền nhân thân (được ghi tên trên bằng bảo hộ).
- Chủ sở hữu bằng bảo hộ: Là tổ chức, cá nhân đầu tư tài chính, vật chất cho tác giả chọn tạo giống, hoặc được chuyển giao quyền này. Đây là người nắm giữ quyền tài sản (quyền khai thác thương mại).
Nội dung quyền của chủ sở hữu (Phạm vi bảo hộ)
Khi nắm giữ Bằng bảo hộ giống cây trồng, chủ sở hữu có các quyền độc quyền rất rộng đối với vật liệu nhân giống của giống đã được bảo hộ:
- Quyền sử dụng độc quyền: Bao gồm sản xuất, nhân giống, chào hàng, bán hoặc phân phối, xuất khẩu, nhập khẩu và lưu kho.
- Quyền ngăn cấm: Ngăn cấm người khác thực hiện các hành vi nêu trên đối với vật liệu nhân giống của mình nếu không có sự cho phép.
- Quyền chuyển giao: Được quyền chuyển nhượng (bán đứt) hoặc chuyển quyền sử dụng (li-xăng) cho bên thứ ba.
Thời hạn bảo hộ giống cây trồng
Đây là nội dung thường xuất hiện trong các câu hỏi trắc nghiệm của bài giảng môn học Luật sở hữu trí tuệ chương XIII. Thời hạn bảo hộ được tính từ ngày cấp Bằng bảo hộ và kéo dài:
- 25 năm: Đối với giống cây thân gỗ và cây nho.
- 20 năm: Đối với các giống cây trồng khác.
Lưu ý: Sau khi hết thời hạn này, giống cây trồng sẽ trở thành tài sản công cộng, ai cũng có quyền khai thác.
Chuyển giao quyền sử dụng
Tương tự như các đối tượng sở hữu trí tuệ khác, quyền đối với giống cây trồng là một loại tài sản và có thể giao dịch:
- Chuyển nhượng quyền sở hữu: Chuyển toàn bộ quyền và nghĩa vụ sang cho bên mua (bán đứt).
- Chuyển quyền sử dụng (Li-xăng): Cho phép bên khác sử dụng giống cây trong một thời hạn nhất định, phạm vi nhất định nhưng quyền sở hữu vẫn thuộc về chủ văn bằng.
Các biện pháp xử lý xâm phạm
Pháp luật quy định 3 chế tài chính để xử lý hành vi xâm phạm quyền đối với giống cây trồng (như nhân giống trái phép, bán giống giả mạo…):
- Biện pháp dân sự: Bồi thường thiệt hại vật chất và tinh thần, buộc chấm dứt hành vi vi phạm, xin lỗi công khai.
- Biện pháp hành chính: Phạt tiền, tịch thu tang vật, đình chỉ hoạt động kinh doanh vi phạm.
- Biện pháp hình sự: Áp dụng với các trường hợp xâm phạm quy mô lớn, tính chất nghiêm trọng (theo Bộ luật Hình sự).
Các trường hợp chấm dứt quyền
Quyền bảo hộ không phải là vĩnh viễn tuyệt đối trong suốt thời hạn bảo hộ. Nó có thể bị đình chỉ hoặc hủy bỏ nếu:
- Chủ sở hữu tự nguyện từ bỏ quyền.
- Chủ sở hữu không đóng phí duy trì hiệu lực hàng năm.
- Quan trọng: Giống cây trồng không còn đáp ứng tính đồng nhất và tính ổn định như khi được cấp bằng (giống bị thoái hóa).
Như vậy, chúng ta đã cùng đi qua những nội dung cốt lõi nhất trong bài giảng môn học Luật sở hữu trí tuệ chương XIII. Việc nắm vững các quy định này không chỉ giúp bạn vượt qua kỳ thi với điểm số cao mà còn là nền tảng vững chắc cho quá trình hành nghề luật sư tư vấn sau này.
Hy vọng tài liệu này đã cung cấp cho bạn cái nhìn toàn diện và rõ ràng hơn về các quy định pháp luật trong chương XIII. Nếu bạn cần thêm tài liệu tham khảo hoặc có thắc mắc về các tình huống pháp lý cụ thể, đừng ngần ngại để lại bình luận bên dưới hoặc tham khảo thêm khóa học chuyên sâu của chúng tôi. Chúc các bạn học tập tốt!
Tham khảo trọn bộ bài giảng môn học Luật sở hữu trí tuệ: https://study.phapche.edu.vn/khoa-hoc-tim-hieu-mon-luat-so-huu-tri-tue?ref=lnpc
Mời bạn xem thêm:
