Sơ đồ bài viết
Cùng với sự phát triển mạnh mẽ của thương mại điện tử, mô hình bán hàng đa kênh (Omni-channel) đang được nhiều doanh nghiệp lựa chọn, bao gồm bán hàng tại cửa hàng, website và các sàn thương mại điện tử như Shopee, Lazada, TikTok Shop. Mô hình này giúp mở rộng thị trường và tăng doanh thu, tuy nhiên lại đặt ra nhiều thách thức trong công tác kế toán, đặc biệt là ghi nhận doanh thu bán hàng đa kênh. Trong thực tế, không ít doanh nghiệp ghi nhận doanh thu chưa đúng thời điểm, hạch toán chưa đầy đủ chi phí sàn, hoặc không đối soát chính xác dữ liệu bán hàng giữa các kênh. Những sai sót này có thể dẫn đến báo cáo tài chính thiếu chính xác và phát sinh rủi ro về thuế.
Bài viết dưới đây của phapche.edu.vn phân tích các nguyên tắc và lưu ý quan trọng trong việc ghi nhận doanh thu bán hàng đa kênh theo đúng quy định kế toán và pháp luật hiện hành.
Nguyên tắc xác định thời điểm ghi nhận doanh thu bán hàng đa kênh
Sai sót phổ biến trong thực tiễn
Một trong những sai sót thường gặp là kế toán ghi nhận doanh thu ngay khi hàng hóa được xuất kho hoặc khi đơn hàng được tạo thành công trên sàn thương mại điện tử. Tuy nhiên, tại thời điểm này, giao dịch chưa hoàn tất và doanh nghiệp vẫn chưa chuyển giao phần lớn rủi ro và lợi ích cho khách hàng.
Quy định theo Thông tư 200 và Thông tư 133
Theo Thông tư 200/2014/TT-BTC và Thông tư 133/2016/TT-BTC, doanh thu bán hàng chỉ được ghi nhận khi đồng thời đáp ứng các điều kiện sau:
- Doanh nghiệp đã chuyển giao phần lớn rủi ro và lợi ích gắn liền với quyền sở hữu hàng hóa cho người mua
- Doanh nghiệp không còn nắm giữ quyền quản lý hay kiểm soát hàng hóa
- Doanh thu được xác định một cách đáng tin cậy
Như vậy, việc xuất kho hoặc tạo đơn hàng không đồng nghĩa với việc được ghi nhận doanh thu.
Thời điểm ghi nhận doanh thu theo từng kênh bán hàng
- Bán hàng tại cửa hàng: Doanh thu được ghi nhận khi hàng hóa được giao cho khách và khách hàng thanh toán.
- Bán hàng trên sàn thương mại điện tử hoặc website: Doanh thu chỉ được ghi nhận khi khách hàng xác nhận đã nhận hàng hoặc khi hết thời hạn khiếu nại theo chính sách của sàn.
Năm lưu ý quan trọng khi kế toán ghi nhận doanh thu bán hàng đa kênh
Đối soát dữ liệu bán hàng giữa các kênh
Kế toán cần thực hiện đối soát định kỳ giữa:
- Dữ liệu đơn hàng thành công trên sàn thương mại điện tử
- Thông tin giao hàng thực tế từ đơn vị vận chuyển
- Số tiền thực nhận về tài khoản ngân hàng
Việc đối soát giúp hạn chế thất thoát doanh thu và đảm bảo số liệu kế toán phản ánh đúng thực tế.
Hạch toán đúng doanh thu và chi phí sàn
Doanh nghiệp cần phân biệt rõ:
- Doanh thu bán hàng là giá bán trước khi trừ các khoản phí
- Phí sàn, phí vận chuyển là chi phí bán hàng
Theo quy định kế toán:
- Phí sàn, phí vận chuyển được hạch toán vào TK 641 – Chi phí bán hàng
- Chiết khấu thương mại, giảm giá hàng bán được hạch toán vào TK 521 – Các khoản giảm trừ doanh thu
Doanh nghiệp không được tự ý cấn trừ chi phí vào doanh thu trước khi ghi nhận trên sổ sách.
Quản lý công nợ và dòng tiền COD
Đối với các đơn hàng thu hộ (COD), doanh nghiệp cần theo dõi công nợ phải thu theo từng kênh bán hàng trên TK 131. Khi sàn thương mại điện tử hoặc đơn vị vận chuyển chuyển tiền về tài khoản ngân hàng, kế toán thực hiện hạch toán giảm công nợ tương ứng.
Hoàn thiện chứng từ và hóa đơn điện tử
Hóa đơn điện tử phải được lập phù hợp với thời điểm ghi nhận doanh thu. Hồ sơ kế toán cần lưu giữ đầy đủ các chứng từ liên quan như:
- Biên bản đối soát sàn thương mại điện tử
- Sao kê ngân hàng
- Vận đơn giao hàng
Đây là căn cứ quan trọng khi cơ quan thuế kiểm tra, thanh tra.
Áp dụng nguyên tắc phù hợp trong ghi nhận chi phí
Các khoản chi phí như marketing, phí sàn, bao bì cần được ghi nhận cùng kỳ với doanh thu phát sinh để phản ánh chính xác kết quả kinh doanh của từng kênh bán hàng.
Rủi ro thuế khi ghi nhận doanh thu bán hàng đa kênh không đúng quy định
Việc ghi nhận doanh thu không đúng thời điểm hoặc không đầy đủ có thể dẫn đến chênh lệch giữa dữ liệu sàn thương mại điện tử và sổ sách kế toán. Trong trường hợp này, cơ quan thuế có thể ấn định doanh thu và truy thu thuế giá trị gia tăng, thuế thu nhập doanh nghiệp.
Đối với các trường hợp hoàn hàng, hủy đơn, doanh nghiệp cần lập đầy đủ chứng từ điều chỉnh và thực hiện giảm trừ doanh thu theo đúng quy định để tránh rủi ro bị truy thu thuế.
Ghi nhận doanh thu bán hàng đa kênh là nghiệp vụ kế toán có tính chất phức tạp, đòi hỏi kế toán doanh nghiệp phải nắm vững quy định pháp luật, thực hiện đối soát dữ liệu thường xuyên và hạch toán đúng bản chất giao dịch.
Để hạn chế sai sót và rủi ro, doanh nghiệp nên chuẩn hóa quy trình kế toán bán hàng đa kênh, đồng thời ứng dụng công nghệ trong việc quản lý và đối soát dữ liệu bán hàng.
Khóa học đào tạo pháp luật cho kế toán công ty là giải pháp giúp kế toán và chủ doanh nghiệp cập nhật quy định mới, hiểu đúng bản chất nghiệp vụ và áp dụng hiệu quả vào thực tế hoạt động kinh doanh.
Mời bạn xem thêm:
