Sơ đồ bài viết
Bước sang năm 2026, những thay đổi mới về Luật Thuế GTGT đã chính thức đi vào cuộc sống được hơn 2 tuần. Đây là thời điểm các doanh nghiệp và bộ phận kế toán bắt đầu thực hiện các nghiệp vụ thực tế theo quy định mới, đặc biệt là các vấn đề nóng về khấu trừ thuế GTGT, hoàn thuế GTGT và xử lý hóa đơn đầu vào.
Luật Thuế GTGT sửa đổi (có hiệu lực từ 01/01/2026) đã mang lại luồng gió mới, tháo gỡ nhiều “nút thắt” pháp lý. Bài viết này của Pháp chế ICA sẽ tổng hợp lại những điểm cốt lõi nhất mà kế toán cần áp dụng ngay cho kỳ kê khai thuế tháng 1/2026 này.
Thay đổi lớn nhất về Hoàn thuế GTGT hiện nay
So với quy định cũ trước năm 2026, quy trình và điều kiện hoàn thuế hiện tại đã có sự thay đổi mang tính bước ngoặt, giảm tải đáng kể rủi ro cho người mua.
Đã bãi bỏ điều kiện “người bán phải nộp thuế”
Điểm sáng lớn nhất trong Luật mới chính là việc bãi bỏ hoàn toàn quy định yêu cầu: “Người bán phải kê khai, nộp thuế GTGT thì người mua mới được hoàn thuế”.
Hiện nay, khi làm hồ sơ hoàn thuế, cơ quan thuế sẽ không còn ràng buộc trách nhiệm nộp thuế của nhà cung cấp (người bán) lên vai doanh nghiệp bạn (người mua). Thay đổi này giúp:
- Doanh nghiệp giải phóng dòng tiền hoàn thuế nhanh hơn.
- Kế toán không còn rơi vào thế bị động khi đối tác chậm nộp thuế.
Hiện chỉ còn 02 điều kiện hoàn thuế GTGT cốt lõi
Từ ngày 01/01/2026, để được hoàn thuế, doanh nghiệp chỉ cần tập trung đáp ứng và giải trình tốt 02 điều kiện sau:
- Điều kiện về phương pháp tính thuế và sổ sách: Doanh nghiệp đang nộp thuế theo phương pháp khấu trừ, có hệ thống sổ sách kế toán, chứng từ và tài khoản ngân hàng đúng quy định.
- Điều kiện về khấu trừ đầu vào: Số thuế đề nghị hoàn phải có hóa đơn đầu vào hợp pháp, có chứng từ thanh toán qua ngân hàng (với hóa đơn từ 20 triệu đồng) và phục vụ hoạt động kinh doanh chịu thuế.
Tác động thực tế đến Khấu trừ thuế GTGT và Hóa đơn đầu vào
Dù điều kiện hoàn thuế đã thoáng hơn, nhưng quy định về khấu trừ thuế GTGT và kiểm soát hóa đơn đầu vào lại đòi hỏi sự chặt chẽ hơn từ phía doanh nghiệp để tránh bị truy thu.
Trách nhiệm tự chứng minh của doanh nghiệp tăng lên
Khi cơ quan thuế không còn kiểm soát chéo qua việc “người bán nộp thuế”, họ sẽ tập trung thanh tra kỹ tính hợp pháp của hóa đơn đầu vào tại doanh nghiệp mua.
- Nếu phát hiện hóa đơn là bất hợp pháp (hóa đơn giả, hóa đơn của doanh nghiệp bỏ trốn trước thời điểm mua hàng…), doanh nghiệp sẽ bị loại trừ khấu trừ và phạt nặng.
- Rủi ro chuyển dịch từ “phụ thuộc người bán” sang “tự chịu trách nhiệm về tính hợp pháp của chứng từ”.
Lưu ý cho kế toán trong kỳ kê khai tháng 1/2026
Thời điểm này (giữa tháng 1/2026), khi chuẩn bị số liệu cho kỳ kê khai đầu tiên của năm mới, kế toán cần:
- Kiểm tra lại toàn bộ hóa đơn đầu vào: Sử dụng các công cụ tra cứu để xác minh tình trạng hoạt động của người bán tại thời điểm xuất hóa đơn.
- Rà soát chứng từ thanh toán: Đảm bảo mọi hóa đơn trên 20 triệu đồng đều có ủy nhiệm chi hoặc chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt hợp lệ.
Doanh nghiệp cần làm gì ngay lúc này?
Để tận dụng tốt các quy định mới của Luật Thuế GTGT 2026 và tránh rủi ro không đáng có, doanh nghiệp cần hành động ngay:
- Rà soát hồ sơ hoàn thuế tồn đọng: Nếu doanh nghiệp có hồ sơ hoàn thuế bị vướng mắc từ các năm trước do lỗi của người bán, hãy tham vấn ý kiến chuyên gia để xem xét áp dụng quy định mới (nếu có điều khoản chuyển tiếp) hoặc chuẩn bị hồ sơ mới cho phát sinh từ 2026.
- Nâng cấp quy trình kiểm soát nội bộ: Thiết lập quy trình kiểm tra đầu vào chặt chẽ hơn, không chỉ nhìn vào tờ hóa đơn mà phải đánh giá uy tín nhà cung cấp.
Tóm lại, những thay đổi mới về Luật Thuế GTGT đang áp dụng hiện nay là tín hiệu tích cực, tạo thuận lợi lớn cho doanh nghiệp trong việc khấu trừ thuế GTGT và hoàn thuế GTGT. Rào cản lớn nhất về trách nhiệm của người bán đã được gỡ bỏ.
Tuy nhiên, “cởi trói” không có nghĩa là buông lỏng. Kế toán cần tỉnh táo hơn bao giờ hết trong việc quản lý hóa đơn đầu vào để đảm bảo an toàn cho doanh nghiệp trong các kỳ thanh tra thuế sắp tới.
Luật đã chạy, quy định đã đổi. Đừng để những thói quen cũ khiến bạn gặp rủi ro trong kỳ quyết toán sắp tới. Tham gia ngay Khóa học đào tạo pháp luật cho kế toán công ty để:
- Nắm vững chi tiết các thay đổi của Luật Thuế GTGT đang hiệu lực.
- Thực hành xử lý tình huống hoàn thuế và rà soát hóa đơn theo quy chuẩn mới nhất 2026.
- Được giải đáp vướng mắc trực tiếp từ chuyên gia thuế.
Mời bạn xem thêm:
