Sơ đồ bài viết
Khi nhắc đến “pháp chế” hay “rủi ro pháp lý”, hình dung chung của nhiều chủ doanh nghiệp nhỏ (SME), Startup hay hộ kinh doanh thường là: “Công ty mình bé tí, vốn chẳng bao nhiêu, ai hơi đâu mà để ý/kiểm tra”. Hoặc: “Đợi khi nào lớn rồi tính, giờ lo bán hàng đã”. Đây là một tư duy rất phổ biến nhưng cũng cực kỳ nguy hiểm.Thực tế, câu trả lời cho câu hỏi “Doanh nghiệp nhỏ có cần quan tâm đến rủi ro pháp lý không?” là CHẮC CHẮN CÓ. Thậm chí, doanh nghiệp càng nhỏ thì càng dễ bị tổn thương trước các cơn sóng gió pháp lý. Một tập đoàn lớn có thể chịu đựng một án phạt vài tỷ đồng, nhưng với một doanh nghiệp nhỏ, một biên bản xử phạt hành chính hay một vụ kiện lao động cũng đủ để “thổi bay” toàn bộ lợi nhuận, thậm chí dẫn đến phá sản.
Vì sao doanh nghiệp nhỏ bắt buộc phải quan tâm đến rủi ro pháp lý?
Pháp luật bao trùm mọi hoạt động của bạn ngay từ khi ý tưởng kinh doanh hình thành: Từ đăng ký kinh doanh, thuê mặt bằng, tuyển nhân viên đầu tiên cho đến xuất hóa đơn bán hàng.
Đừng coi pháp lý là chuyện của “nhà giàu”. Đây là tấm khiên bảo vệ doanh nghiệp bạn ngay từ những bước đi chập chững đầu tiên.
Phòng ngừa tranh chấp ngay từ đầu
Ở quy mô nhỏ, các mối quan hệ thường dựa trên sự tin tưởng (“anh em”, “bạn bè”). Nhưng khi đụng đến quyền lợi tài chính, mâu thuẫn rất dễ nảy sinh. Hiểu luật giúp bạn:
- Tránh tranh chấp giữa các thành viên sáng lập (Co-founders) về tỷ lệ góp vốn, quyền điều hành.
- Giảm thiểu mâu thuẫn giữa công ty và nhân viên.
- Có cơ sở để làm việc rõ ràng với đối tác, nhà cung cấp.
Đảm bảo hoạt động ổn định và bền vững
Không ai muốn đang kinh doanh thuận lợi thì bị cơ quan chức năng “tuýt còi” vì thiếu giấy phép con, hay bị truy thu thuế vì sai sót sổ sách. Tuân thủ đúng thủ tục giúp doanh nghiệp vận hành trơn tru, tránh xa các biên bản xử phạt đình chỉ hoạt động.
Bảo vệ tài sản và uy tín doanh nghiệp
Tài sản lớn nhất của doanh nghiệp nhỏ đôi khi không phải là tiền, mà là Thương hiệu và Uy tín.
- Quan tâm pháp lý giúp bạn bảo vệ nhãn hiệu, logo, bí mật kinh doanh không bị đối thủ đánh cắp.
- Duy trì uy tín “sạch” giúp bạn dễ dàng vay vốn ngân hàng hoặc kêu gọi đầu tư sau này.
Nâng cao năng lực cạnh tranh
Trong mắt khách hàng và đối tác lớn, một doanh nghiệp nhỏ nhưng có hợp đồng chặt chẽ, hóa đơn chứng từ minh bạch luôn được đánh giá cao hơn và dễ được chọn làm đối tác lâu dài.
Các rủi ro pháp lý phổ biến ở doanh nghiệp nhỏ
Dưới đây là 5 “cái bẫy” pháp lý mà các doanh nghiệp SME thường mắc phải nhất:
Rủi ro trong thành lập và quản trị nội bộ
Nhiều Start-up tan rã không phải vì hết tiền, mà vì lục đục nội bộ.
- Lỗi thường gặp: Điều lệ công ty copy trên mạng sơ sài, thỏa thuận góp vốn chỉ nói miệng.
- Hậu quả: Khi công ty có lãi hoặc thua lỗ, các thành viên tranh giành quyền lợi hoặc đùn đẩy trách nhiệm, dẫn đến giải thể.
Rủi ro từ hợp đồng và giao dịch
- Lỗi thường gặp: Sử dụng các mẫu hợp đồng “Google”, thiếu các điều khoản phạt vi phạm, bồi thường thiệt hại hoặc cơ quan giải quyết tranh chấp.
- Hậu quả: Khi đối tác bùng hàng, chậm thanh toán, doanh nghiệp nhỏ thường ở thế yếu, không có cơ sở pháp lý để đòi nợ.
Rủi ro pháp lý về lao động
Tư duy “người nhà” khiến nhiều chủ doanh nghiệp bỏ qua Luật Lao động.
- Lỗi thường gặp: Không ký hợp đồng lao động, thử việc quá thời gian, trốn đóng BHXH, sa thải nhân viên tùy tiện.
- Hậu quả: Bị nhân viên khiếu kiện, bị truy thu bảo hiểm và phạt nặng.
Rủi ro về sở hữu trí tuệ
- Lỗi thường gặp: Xây dựng thương hiệu 3-4 năm nhưng quên đăng ký bảo hộ.
- Hậu quả: Khi thương hiệu nổi tiếng thì phát hiện đã bị đối thủ đăng ký mất. Buộc phải đổi tên, mất toàn bộ nhận diện thương hiệu đã dày công xây dựng.
Rủi ro về thuế và kế toán
Đây là rủi ro “sát sườn” nhất.
- Lỗi thường gặp: Lẫn lộn tiền túi chủ doanh nghiệp và tiền công ty, mua hóa đơn trôi nổi để cân đối chi phí.
- Hậu quả: Bị cơ quan thuế truy thu, phạt tiền chậm nộp, thậm chí bị xử lý hình sự về tội trốn thuế.
Doanh nghiệp nhỏ nên làm gì để hạn chế rủi ro pháp lý?
Bạn không cần tuyển một phòng pháp chế hùng hậu như các tập đoàn lớn, nhưng cần có tư duy quản trị đúng đắn:
Nâng cao nhận thức pháp luật cơ bản
Chủ doanh nghiệp cần nắm những nguyên tắc cốt lõi của Luật Doanh nghiệp, Luật Thuế và Luật Lao động. Bạn không cần thuộc luật, nhưng cần biết cái gì được làm, cái gì cấm.
Sử dụng dịch vụ tư vấn pháp lý phù hợp
Thay vì nuôi nhân sự tốn kém, hãy thuê luật sư tư vấn theo vụ việc hoặc sử dụng các gói dịch vụ pháp chế thuê ngoài (Retainer service) dành cho SME để rà soát hợp đồng và tư vấn khi cần.
Xây dựng quy trình và quy chế nội bộ
Dù công ty chỉ có 5-10 người, hãy tập thói quen làm việc có quy trình: Quy trình ký hợp đồng, quy trình tạm ứng, quy chế lương thưởng rõ ràng. “Giấy trắng mực đen” là cách tốt nhất để giữ lòng tin.
Hiểu đúng: Tuân thủ pháp luật không phải chi phí, mà là đầu tư
Nhiều chủ doanh nghiệp coi việc thuê luật sư, đóng bảo hiểm, làm chuẩn thuế là “chi phí gánh nặng”. Hãy thay đổi tư duy này.
Chi phí để tuân thủ pháp luật luôn THẤP HƠN RẤT NHIỀU so với chi phí xử lý khủng hoảng (tiền phạt, tiền bồi thường, chi phí đi hầu tòa…). Đầu tư cho pháp lý là đầu tư cho sự an tâm, để bạn toàn tâm toàn ý phát triển kinh doanh mà không nơm nớp lo sợ bị “sờ gáy”.
Doanh nghiệp nhỏ có cần quan tâm đến rủi ro pháp lý không? Câu trả lời không chỉ là CÓ, mà là BẮT BUỘC. Doanh nghiệp nhỏ không hề được “miễn nhiễm” với rủi ro pháp lý. Ngược lại, vì nguồn lực hạn chế, một cú vấp ngã về pháp lý cũng có thể khiến doanh nghiệp không thể gượng dậy.
Bạn là chủ doanh nghiệp nhỏ? Bạn muốn nắm vững các quy định về Thuế – Lao động – Hợp đồng để tự tin điều hành mà không tốn quá nhiều chi phí thuê luật sư? Tham khảo ngay khóa học pháp chế doanh nghiệp của Pháp chế ICA nhé!
Mời bạn xem thêm:
