Sơ đồ bài viết
Trong kỷ nguyên số, truyền thông pháp lý là một “mặt trận” cực kỳ nhạy cảm. Một phát ngôn sai lệch không chỉ tạo ra khủng hoảng truyền thông mà còn có thể trở thành bằng chứng chống lại doanh nghiệp trước tòa, kéo theo thiệt hại tài chính và sự sụp đổ về uy tín. Thực tế cho thấy, nhiều cuộc khủng hoảng không bắt nguồn từ hành vi vi phạm ban đầu, mà bùng nổ từ cách doanh nghiệp phản ứng thiếu hiểu biết pháp luật: lỡ lời, vu khống ngược, hoặc vi phạm bảo mật. Vì vậy, hiểu pháp luật để tránh rủi ro khi xử lý truyền thông pháp lý là kỹ năng sinh tồn, giúp doanh nghiệp xác định đúng giới hạn thông tin, chủ động minh bạch và biến nguy cơ thành cơ hội củng cố niềm tin công chúng.
Vì sao hiểu pháp luật là yếu tố cốt lõi trong truyền thông pháp lý?
Truyền thông không chỉ là câu chuyện của ngôn từ hay cảm xúc, mà bản chất là các hành vi pháp lý.
Truyền thông gắn chặt với trách nhiệm pháp lý
Mọi thông cáo báo chí, bài đăng trên Fanpage hay phát biểu của CEO đều có giá trị chứng cứ. Nếu thông tin sai sự thật hoặc vi phạm điều cấm, doanh nghiệp có thể đối mặt với trách nhiệm dân sự (bồi thường thiệt hại), hành chính (bị phạt tiền) hoặc thậm chí là hình sự.
Ranh giới mong manh giữa “giải thích” và “vi phạm”
Không hiểu luật, doanh nghiệp rất dễ bước qua “lằn ranh đỏ”:
- Muốn minh bạch nhưng lại tiết lộ bí mật kinh doanh hoặc thông tin cá nhân khách hàng.
- Muốn bảo vệ mình nhưng lại vô tình vu khống, xúc phạm đối thủ cạnh tranh.
- Chọn cách im lặng nhưng lại bị dư luận và pháp luật suy đoán là che giấu sai phạm.
Chủ động kiểm soát cuộc chơi
Hiểu pháp luật để tránh rủi ro khi xử lý truyền thông pháp lý giúp doanh nghiệp làm chủ tình thế. Thay vì để dư luận dẫn dắt, bạn sẽ xây dựng được kịch bản truyền thông an toàn, đúng luật và định hướng dư luận theo hướng tích cực.
Các rủi ro pháp lý phổ biến trong truyền thông
Sự thiếu cẩn trọng trong khâu kiểm duyệt pháp lý thường dẫn đến 4 cái bẫy sau:
Vi phạm quyền riêng tư và bảo mật (Privacy)
Đây là lỗi “chết người” thường gặp nhất. Việc công khai danh tính, hình ảnh, lịch sử giao dịch của khách hàng hoặc nhân sự nội bộ để “giải thích” cho sự cố mà không có sự đồng ý là hành vi vi phạm pháp luật (đặc biệt theo Nghị định 13 về bảo vệ dữ liệu cá nhân).
Vu khống, phỉ báng trong phát ngôn
Khi bị tấn công, phản xạ tự nhiên là đáp trả. Tuy nhiên, nếu đưa ra các thông tin chưa được kiểm chứng, sai sự thật gây tổn hại danh dự cho cá nhân/tổ chức khác, doanh nghiệp sẽ vướng vào tội vu khống hoặc làm nhục người khác.
Xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ
Trong nỗ lực làm nội dung “bắt trend” (viral), bộ phận truyền thông thường vô tư sử dụng hình ảnh, video, nhạc nền không bản quyền. Hậu quả là bị gỡ bỏ nội dung, bị kiện tụng và mất mặt trước công chúng.
Thiếu minh bạch khi khủng hoảng
Im lặng là vàng, nhưng trong khủng hoảng pháp lý, im lặng đôi khi là “tự sát”. Phản hồi chậm hoặc né tránh khiến tin đồn thất thiệt lan rộng, làm mất niềm tin của đối tác và mời gọi sự chú ý của cơ quan quản lý nhà nước.
Biện pháp phòng ngừa rủi ro truyền thông pháp lý
Để quản trị rủi ro hiệu quả, doanh nghiệp cần thiết lập “hàng rào” bảo vệ gồm 4 lớp:
Xây dựng quy chế truyền thông nội bộ
- Người phát ngôn: Quy định rõ ai là người duy nhất được quyền phát ngôn với báo chí (thường là đại diện pháp luật hoặc Giám đốc truyền thông). Nhân viên khác tuyệt đối không tự ý trả lời.
- Phân loại thông tin: Xác định rõ đâu là thông tin công khai, đâu là thông tin Mật/Tuyệt mật.
- Quy trình xử lý: Khi có sự cố (“phốt”), các bước phối hợp giữa Pháp chế – Truyền thông – Ban lãnh đạo phải được kích hoạt ngay lập tức.
Minh bạch và chủ động
Nguyên tắc vàng là “đừng để người khác kể câu chuyện của bạn”.
- Chủ động cung cấp thông tin chính xác, đã được thẩm định pháp lý.
- Nếu doanh nghiệp sai, hãy dũng cảm thừa nhận và đưa ra giải pháp khắc phục. Sự trung thực luôn được đánh giá cao hơn sự che đậy.
Tuân thủ chặt chẽ quy định pháp luật
Bộ phận truyền thông cần được trang bị kiến thức về:
- Luật An ninh mạng: Tránh lan truyền tin giả.
- Luật Sở hữu trí tuệ: Tôn trọng bản quyền.
- Luật Báo chí & Luật Cạnh tranh: Biết được giới hạn tự do ngôn luận và cạnh tranh lành mạnh.
Sử dụng công cụ pháp lý khôn ngoan
Khi bị bôi nhọ, doanh nghiệp cần biết cách sử dụng quyền của mình:
- Yêu cầu cải chính, xin lỗi công khai.
- Yêu cầu các nền tảng (Facebook, Google) gỡ bỏ thông tin sai lệch.
- Khởi kiện là giải pháp cuối cùng khi có đủ bằng chứng vững chắc. Tránh lạm dụng kiện tụng vì dễ gây hiệu ứng ngược (“gã khổng lồ bắt nạt”).
Bài học thực tế về truyền thông pháp lý
Vụ bê bối Cambridge Analytica của Facebook
Sự chậm trễ trong phản hồi và thiếu minh bạch về quy trình bảo vệ dữ liệu đã khiến Facebook mất hàng tỷ USD giá trị vốn hóa và đối mặt với các phiên điều trần căng thẳng. Bài học: Minh bạch sớm quan trọng hơn né tránh.
Thực trạng tại Việt Nam
Nhiều doanh nghiệp Việt khi gặp “phốt” thường phản ứng cảm tính (đôi co với khách hàng trên mạng xã hội) hoặc xóa bài (phi tang). Điều này chỉ khiến khủng hoảng leo thang. Việc thiếu một quy chế truyền thông pháp lý bài bản là nguyên nhân chính dẫn đến các thiệt hại không đáng có.
Nguyên tắc cốt lõi khi xử lý truyền thông pháp lý
Để hiểu pháp luật để tránh rủi ro khi xử lý truyền thông pháp lý, hãy ghi nhớ 5 nguyên tắc:
- Pháp lý đi trước, phát ngôn theo sau: Mọi thông điệp phải được duyệt qua lăng kính pháp lý.
- Minh bạch có kiểm soát: Nói sự thật, nhưng không nhất thiết phải nói tất cả sự thật (nếu vi phạm bảo mật).
- Không bị động: Luôn là người chủ động cung cấp thông tin chính thống.
- Sự phối hợp: Pháp chế là phanh, Truyền thông là ga. Xe muốn chạy an toàn cần cả hai.
- Cơ hội: Xử lý khủng hoảng chuyên nghiệp là cách tốt nhất để chứng minh uy tín.
Hiểu pháp luật để tránh rủi ro khi xử lý truyền thông pháp lý không còn là lựa chọn mà là yêu cầu bắt buộc đối với mọi tổ chức. Một chiến lược truyền thông thông minh phải được xây dựng trên nền tảng pháp lý vững chắc. Khi bạn nắm vững luật chơi, truyền thông pháp lý không chỉ giúp bảo vệ tài sản, uy tín mà còn là đòn bẩy để doanh nghiệp vượt qua sóng gió, khẳng định vị thế chuyên nghiệp và bền vững trên thị trường.
Rủi ro truyền thông hay tranh chấp pháp lý có thể ập đến bất cứ lúc nào. Để không rơi vào thế bị động và trang bị tư duy pháp lý bài bản cho đội ngũ quản lý, hãy tham khảo ngay khóa học pháp chế doanh nghiệp của Pháp chế ICA.
Mời bạn xem thêm:
