Mỗi kỳ quyết toán thuế đến gần, việc xác định đúng các khoản thu nhập luôn là mối quan tâm hàng đầu của người lao động và cá nhân kinh doanh. Đặc biệt, với những điều chỉnh và cập nhật từ Luật Thuế thu nhập cá nhân 2025, việc nắm rõ quy định về thu nhập chịu thuế không chỉ giúp bạn tuân thủ đúng pháp luật mà còn bảo vệ quyền lợi tài chính, tránh nộp thừa hoặc nộp thiếu thuế.
Bài viết dưới đây sẽ cung cấp cho bạn cái nhìn toàn diện và dễ hiểu nhất về khái niệm này, cũng như cách xác định các khoản thu nhập phải chịu thuế trong năm 2026.
Thu nhập chịu thuế là gì?
Theo quy định hiện hành và Luật Thuế thu nhập cá nhân 2025, thu nhập chịu thuế (Taxable Income) là tổng các khoản thu nhập hợp pháp mà cá nhân nhận được từ tổ chức, cá nhân chi trả thu nhập thuộc diện phải chịu thuế, sau khi đã trừ đi các khoản thu nhập được miễn thuế.
Để dễ hình dung, quá trình tính thuế diễn ra theo các bước sau, trong đó thu nhập chịu thuế là cơ sở nền tảng:
Bước 1: Xác định Tổng thu nhập.
Bước 2: Thu nhập chịu thuế = Tổng thu nhập – Các khoản thu nhập được miễn thuế.
Bước 3: Thu nhập tính thuế = Thu nhập chịu thuế – Các khoản giảm trừ (bản thân, người phụ thuộc, bảo hiểm, từ thiện…).
Bước 4: Thuế TNCN phải nộp = Thu nhập tính thuế × Thuế suất.
Các khoản thu nhập chịu thuế theo Luật Thuế thu nhập cá nhân 2025
Dựa trên Luật Thuế thu nhập cá nhân 2025, các khoản thu nhập thuộc diện chịu thuế của cá nhân được phân chia thành 10 nhóm chính:
Thu nhập từ tiền lương, tiền công
Đây là khoản phổ biến nhất đối với người lao động, bao gồm:
- Tiền lương, tiền công và các khoản có tính chất tiền lương, tiền công.
- Các khoản phụ cấp, trợ cấp (trừ các khoản phụ cấp được pháp luật quy định miễn trừ như phụ cấp độc hại, trợ cấp thôi việc…).
- Tiền thù lao nhận được dưới mọi hình thức (như tiền nhuận bút, tiền tham gia các đề tài nghiên cứu…).
- Tiền thưởng bằng tiền hoặc không bằng tiền.
Thu nhập từ kinh doanh
Bao gồm thu nhập từ hoạt động sản xuất, kinh doanh hàng hóa, dịch vụ theo quy định của pháp luật và thu nhập từ hoạt động hành nghề độc lập (như bác sĩ, luật sư, kế toán…) có giấy phép hoặc chứng chỉ hành nghề.
(Lưu ý: Theo những cập nhật mới nhất từ định hướng năm 2025, mức doanh thu không phải nộp thuế đối với hộ, cá nhân kinh doanh được điều chỉnh tăng lên, giúp giảm bớt gánh nặng cho các hộ kinh doanh nhỏ lẻ).
Thu nhập từ đầu tư vốn và chuyển nhượng vốn
- Đầu tư vốn: Tiền lãi cho vay, lợi tức cổ phần, và các hình thức đầu tư vốn khác (trừ lãi tiền gửi ngân hàng, lãi từ hợp đồng bảo hiểm nhân thọ).
- Chuyển nhượng vốn: Thu nhập từ việc chuyển nhượng phần vốn góp trong các tổ chức kinh tế hoặc chuyển nhượng chứng khoán. Trường hợp không xác định được giá mua và chi phí, thuế thường được tính theo tỷ lệ phần trăm trên giá bán.
Thu nhập từ chuyển nhượng bất động sản
Bao gồm chuyển nhượng quyền sử dụng đất, nhà ở, kết cấu hạ tầng, quyền thuê đất hoặc thuê mặt nước.
Các khoản thu nhập chịu thuế khác
Theo Luật Thuế thu nhập cá nhân 2025, cá nhân cũng phải chịu thuế đối với:
- Trúng thưởng: Xổ số, khuyến mại, đặt cược, các cuộc thi (phần giá trị giải thưởng vượt 20 triệu đồng/lần).
- Bản quyền & Nhượng quyền thương mại: Phần thu nhập vượt 20 triệu đồng theo từng hợp đồng.
- Nhận thừa kế, quà tặng: Tài sản như bất động sản, chứng khoán, vốn góp… có giá trị vượt 20 triệu đồng/lần.
Những khoản nào không bao gồm trong thu nhập chịu thuế 2025?
Để tối ưu hóa số thuế phải nộp, người lao động và doanh nghiệp cần lưu ý tách bạch các khoản thu nhập được miễn thuế hoặc không tính vào thu nhập chịu thuế, tiêu biểu như:
- Tiền ăn ca, ăn trưa: Không tính vào thu nhập chịu thuế nếu chi theo mức quy định (phần vượt mức quy định mới bị tính thuế).
- Tiền phụ cấp trang phục: Nếu nhận bằng tiền mặt, phần chi không vượt quá 5.000.000 VNĐ/người/năm sẽ không bị tính thuế (nếu nhận bằng hiện vật thì miễn thuế toàn bộ).
- Tiền công tác phí, khoán chi điện thoại: Theo quy chế tài chính hoặc quy chế nội bộ của doanh nghiệp.
- Tiền lương làm thêm giờ ban đêm, ngày lễ: Phần tiền lương được trả cao hơn so với làm việc ban ngày hoặc làm việc trong giờ hành chính.
Hiểu đúng và tính đủ “thu nhập chịu thuế” theo Luật Thuế thu nhập cá nhân 2025 là bước đầu tiên và quan trọng nhất để thực hiện nghĩa vụ thuế một cách minh bạch, chính xác. Bạn hãy luôn chủ động kiểm tra bảng lương, các khoản phụ cấp và các thông báo từ cơ quan thuế để đảm bảo không bỏ sót bất kỳ quyền lợi hợp pháp nào của mình trong các kỳ quyết toán thuế sắp tới.
Nếu bạn thấy bài viết hữu ích, đừng quên chia sẻ để bạn bè và đồng nghiệp cùng cập nhật những kiến thức pháp luật thuế mới nhất năm 2026 cùng Pháp chế ICA nhé!
Mời bạn xem thêm:
