Ngày đăng

“Luật sư công” là thuật ngữ đang được nhiều người quan tâm trong bối cảnh cải cách tư pháp và nâng cao khả năng tiếp cận pháp luật cho người dân. Tuy nhiên, pháp luật Việt Nam hiện nay vẫn chưa có quy định chính thức về khái niệm luật sư công hay phân loại luật sư công – luật sư tư. Vậy luật sư công là ai, có vai trò gì trong hệ thống pháp luật và định hướng phát triển mô hình này tại Việt Nam ra sao? Hãy cùng Pháp chế ICA tìm hiểu chi tiết trong bài viết dưới đây.

Luật sư công là ai?

Khái niệm luật sư công theo cách hiểu phổ biến

Dựa trên mô hình của nhiều quốc gia phát triển, Luật sư công có thể được hiểu là:

Người có đầy đủ tiêu chuẩn hành nghề luật sư theo quy định.
Được Nhà nước tuyển dụng, bổ nhiệm hoặc sử dụng để thực hiện nhiệm vụ.
Hưởng lương từ ngân sách nhà nước, thay vì thu phí từ khách hàng.
Hoạt động chủ yếu nhằm mục đích phục vụ lợi ích công cộng, bảo vệ quyền lợi cho những người không có khả năng tài chính để thuê luật sư tư.

Pháp luật Việt Nam hiện nay có quy định về luật sư công không?

Tính đến thời điểm hiện tại, câu trả lời là Chưa.

Luật Luật sư 2006 (sửa đổi, bổ sung 2012) và các văn bản hướng dẫn đều chưa có khái niệm chính thức về “Luật sư công”.
Pháp luật Việt Nam hiện chỉ mới ghi nhận các hình thức hành nghề luật sư thông qua tổ chức hành nghề luật sư (văn phòng luật sư, công ty luật) hoặc hành nghề với tư cách cá nhân. Chúng ta chưa có sự phân loại rạch ròi giữa “Luật sư công” và “Luật sư tư” trong văn bản luật.

Căn cứ pháp lý liên quan

Dù chưa có định nghĩa riêng, nhưng tinh thần của “luật sư công” đã nhen nhóm trong các quy định:

Điều 3 Luật Luật sư 2006: Khẳng định sứ mệnh của luật sư là góp phần bảo vệ công lý, phát triển kinh tế và xây dựng xã hội công bằng, dân chủ, văn minh.
Tiểu mục 2 Mục III Nghị quyết 66-NQ/TW năm 2025: Đây là một bước ngoặt quan trọng khi Đảng và Nhà nước đưa ra định hướng nghiên cứu mô hình luật sư công. Mục tiêu cốt lõi là nâng cao khả năng tiếp cận pháp lý cho mọi tầng lớp nhân dân, đặc biệt là người yếu thế.

Đặc điểm của luật sư công

Hoạt động vì lợi ích công cộng

Khác với các luật sư thương mại thường ưu tiên lợi ích của thân chủ trả phí cao, luật sư công tập trung vào việc hỗ trợ pháp lý cho người yếu thế, bảo vệ quyền lợi hợp pháp của công dân trước các cơ quan tố tụng, đảm bảo không ai bị bỏ lại phía sau vì nghèo khó.

Được Nhà nước quản lý và chi trả

Luật sư công thường làm việc trong các cơ quan nhà nước hoặc đơn vị sự nghiệp công lập (như Trung tâm Trợ giúp pháp lý nhà nước). Họ được hưởng lương, phụ cấp từ ngân sách, giúp họ yên tâm thực hiện nhiệm vụ mà không bị áp lực về doanh số hay thù lao từ khách hàng.

Phạm vi công việc chủ yếu

Tư vấn pháp luật miễn phí cho đối tượng chính sách.
Hỗ trợ, tham gia tố tụng (bào chữa, bảo vệ quyền lợi) trong các vụ án hình sự, dân sự.
Phổ biến, giáo dục pháp luật tại cộng đồng.

Phân biệt luật sư công và luật sư tư

Điểm giống nhau

Dù là “công” hay “tư”, họ đều là những hiệp sĩ của công lý:

Đều phải có Chứng chỉ hành nghề luật sư và Thẻ luật sư.
Đều phải tuân thủ nghiêm ngặt Quy tắc đạo đức và ứng xử nghề nghiệp luật sư.
Phải chịu trách nhiệm trước pháp luật về hoạt động nghề nghiệp của mình.

Điểm khác nhau và Bảng so sánh

Tiêu chí	Luật sư công	Luật sư tư
Mô hình hoạt động	Thuộc cơ quan nhà nước/đơn vị sự nghiệp.	Văn phòng luật sư/Công ty luật.
Nguồn thu nhập	Lương từ ngân sách nhà nước.	Thù lao từ khách hàng/thị trường.
Đối tượng phục vụ	Người nghèo, đối tượng chính sách, người yếu thế.	Mọi cá nhân, tổ chức có nhu cầu và khả năng chi trả.
Mục tiêu nghề nghiệp	Bảo đảm an sinh xã hội, công bằng pháp lý.	Bảo vệ quyền lợi khách hàng và duy trì hoạt động kinh doanh.

Vai trò của luật sư công trong xã hội

Việc hình thành đội ngũ luật sư công không chỉ là “có thêm người làm luật” mà còn mang ý nghĩa xã hội sâu sắc:

Bảo vệ công lý và quyền con người: Giúp giảm bớt tình trạng “oan, sai” do người dân không hiểu luật hoặc không có người bào chữa chuyên nghiệp.
Góp phần cải cách tư pháp: Sự hiện diện của luật sư công làm cho hoạt động tố tụng trở nên minh bạch, khách quan và cân bằng hơn giữa bên buộc tội và bên gỡ tội.
Hỗ trợ nhóm yếu thế: Đây là cánh tay nối dài của Nhà nước đến với người nghèo, trẻ em, người khuyết tật và đồng bào vùng sâu vùng xa, giúp họ tự tin bảo vệ quyền lợi của chính mình.

Tóm lại, dù hiện nay pháp luật Việt Nam chưa có định nghĩa chính danh cho “Luật sư công”, nhưng nhu cầu và những bước đi đầu tiên trong lộ trình xây dựng đội ngũ này đã xuất hiện. Sự phát triển của mô hình luật sư công sẽ là minh chứng rõ nét cho một hệ thống tư pháp nhân văn, nơi mà công lý không phải là “món hàng” chỉ dành cho người giàu, mà là quyền lợi cơ bản của mọi công dân.

Hy vọng bài viết đã giúp bạn có cái nhìn rõ nét hơn về khái niệm này!

Mời bạn xem thêm:

Câu hỏi thường gặp:

Luật sư công có phải công chức không?

Tùy thuộc vào mô hình cụ thể. Nếu làm việc tại các Trung tâm Trợ giúp pháp lý của Nhà nước, họ có thể là viên chức (Trợ giúp viên pháp lý) hoặc công chức tùy theo vị trí việc làm.

Luật sư công có được nhận thù lao từ khách hàng không?

Không. Nguyên tắc cốt lõi là luật sư công phục vụ miễn phí cho đối tượng được hưởng trợ giúp. Việc nhận thêm thù lao ngoài quy định là vi phạm đạo đức nghề nghiệp và pháp luật.

Việt Nam đã có luật sư công chính thức chưa?

Về mặt thuật ngữ trong văn bản luật thì chưa. Nhưng về mặt thực tiễn, các Trợ giúp viên pháp lý đang thực hiện những công việc gần tương đồng với mô hình luật sư công.

Luật sư trợ giúp pháp lý có phải luật sư công không?

Có thể coi họ là “tiền thân” hoặc một dạng hình thái của luật sư công. Tuy nhiên, Trợ giúp viên pháp lý là một ngạch viên chức riêng, khác với luật sư hành nghề tự do ký hợp đồng thực hiện trợ giúp pháp lý.