Thông tư 107 sẽ chính thức thay thế Thông tư 102/2018/TT-BTC, tạo ra một khung pháp lý minh bạch và hiện đại hơn cho công tác quản lý các quỹ tài chính nhà nước. Một trong những nội dung cốt lõi và được quan tâm nhất trong đợt cập nhật này chính là hệ thống tài khoản kế toán quỹ bảo hiểm. Vậy hệ thống này có kết cấu ra sao và kế toán viên cần lưu ý những nguyên tắc gì để đảm bảo hạch toán chuẩn xác? Hãy cùng Pháp chế ICA tìm hiểu chi tiết trong bài viết dưới đây.
Đối tượng áp dụng hệ thống tài khoản kế toán quỹ bảo hiểm
Hệ thống tài khoản quy định tại Thông tư 107/2025/TT-BTC không áp dụng cho các doanh nghiệp thông thường mà được thiết kế chuyên biệt để phục vụ cho các cơ quan, tổ chức được giao nhiệm vụ quản lý, thu – chi các quỹ bảo hiểm của Nhà nước. Cụ thể bao gồm:
- Hệ thống Bảo hiểm xã hội Việt Nam: Bao gồm BHXH Việt Nam ở trung ương, BHXH các tỉnh/thành phố và BHXH cấp huyện.
- Bảo hiểm xã hội Bộ Quốc phòng.
- Bảo hiểm xã hội Công an nhân dân.
- Các cơ quan, tổ chức khác có liên quan đến việc quản lý, sử dụng, hạch toán thu – chi quỹ BHXH, BHYT, BHTN.
Nguyên tắc chung của Hệ thống tài khoản kế toán quỹ bảo hiểm
Khi vận hành hệ thống tài khoản kế toán quỹ bảo hiểm theo Thông tư 107/2025/TT-BTC, các đơn vị phải tuân thủ nghiêm ngặt các nguyên tắc sau:
- Tính độc lập và bóc tách dữ liệu: Quỹ BHXH, quỹ BHYT và quỹ BHTN là các quỹ độc lập với nhau. Kế toán phải mở sổ chi tiết để hạch toán tách bạch nguồn thu, nhiệm vụ chi, kết dư và tài sản hình thành từ từng quỹ. Không được phép luân chuyển hay bù trừ số liệu giữa các quỹ sai quy định của pháp luật.
- Nguyên tắc ghi sổ kép: Mọi nghiệp vụ kinh tế tài chính phát sinh liên quan đến các quỹ bảo hiểm đều phải được hạch toán theo nguyên tắc ghi sổ kép (Nợ – Có) đối với các tài khoản trong Bảng cân đối tài khoản (từ Loại 1 đến Loại 9).
- Đồng bộ với hệ thống thông tin: Các tài khoản kế toán được mã hóa một cách khoa học để tương thích tối đa với Hệ thống phần mềm kế toán tập trung của ngành BHXH, hỗ trợ việc kết xuất báo cáo tài chính, báo cáo quyết toán tự động và nhanh chóng.
- Linh hoạt mở tài khoản chi tiết: Các đơn vị được phép mở thêm các tài khoản chi tiết (cấp 3, cấp 4…) từ hệ thống tài khoản cấp 1, cấp 2 do Bộ Tài chính quy định để phục vụ yêu cầu quản lý nội bộ, nhưng không được làm thay đổi nội dung, kết cấu của tài khoản tổng hợp.
Kết cấu Hệ thống tài khoản kế toán quỹ bảo hiểm theo TT 107/2025/TT-BTC
Hệ thống tài khoản kế toán áp dụng cho quỹ bảo hiểm được phân chia thành các loại tài khoản cơ bản, bám sát tính chất hoạt động đặc thù của các quỹ tài chính nhà nước ngoài ngân sách. Cấu trúc tổng thể bao gồm 10 loại:
Tài khoản trong Bảng (Hạch toán kép)
- Loại 1 – Tài sản ngắn hạn: Phản ánh tiền, các khoản tương đương tiền, các khoản phải thu ngắn hạn (phải thu tiền đóng BHXH, BHYT, BHTN của doanh nghiệp, người lao động…).
- Loại 2 – Tài sản dài hạn: Phản ánh tài sản cố định, các khoản đầu tư dài hạn của quỹ (ví dụ: tiền quỹ nhàn rỗi đem đầu tư mua trái phiếu Chính phủ, gửi ngân hàng thương mại nhà nước để bảo toàn và phát triển quỹ).
- Loại 3 – Nợ phải trả: Phản ánh các khoản phải trả người thụ hưởng (tiền lương hưu, trợ cấp ốm đau, thai sản, trợ cấp thất nghiệp chưa chi trả), các khoản phải trả nội bộ và phải trả khác.
- Loại 4 – Nguồn vốn và Quỹ: Phản ánh số dư của quỹ BHXH (quỹ ốm đau thai sản, quỹ hưu trí tử tuất, quỹ tai nạn lao động bệnh nghề nghiệp), quỹ BHYT, quỹ BHTN và các nguồn vốn khác.
- Loại 5 – Doanh thu (Thu quỹ): Hạch toán các khoản thu từ tiền đóng bảo hiểm, thu tiền lãi chậm đóng, thu từ hoạt động đầu tư tăng trưởng quỹ và các khoản ngân sách nhà nước cấp bù.
- Loại 6 – Chi phí (Chi quỹ): Hạch toán các khoản chi trả chế độ bảo hiểm cho người thụ hưởng, chi phí đóng BHYT cho một số đối tượng, chi phí quản lý bộ máy (nếu được phân bổ) và các khoản chi hợp lệ khác.
- Loại 7 & Loại 8: Các khoản thu nhập khác và chi phí khác ngoài hoạt động cốt lõi của quỹ.
- Loại 9 – Xác định kết quả: Tài khoản trung gian dùng để kết chuyển thu – chi cuối kỳ, xác định mức chênh lệch (thặng dư hoặc thâm hụt) để kết chuyển vào Quỹ bảo hiểm tương ứng.
Tài khoản ngoài Bảng (Hạch toán đơn)
- Loại 0 – Tài khoản ngoài bảng: Dùng để theo dõi các tài sản nhận giữ hộ, tài sản thuê ngoài, hoặc các khoản nợ khó đòi đã được xử lý nhưng vẫn phải theo dõi để tiếp tục đôn đốc thu hồi.
Chuyển đổi sang Thông tư 107/2025/TT-BTC cần chuẩn bị những gì?
Để quá trình chuyển đổi hệ thống tài khoản kế toán quỹ bảo hiểm diễn ra thông suốt, kế toán viên tại các cơ quan BHXH cần lưu ý:
- Rà soát và chuyển số dư: Cuối năm tài chính 2025, kế toán phải thực hiện khóa sổ, rà soát toàn bộ số dư của các tài khoản cũ. Tiến hành “map” (ánh xạ) và chuyển số dư sang các mã tài khoản mới tương ứng theo bảng hướng dẫn chuyển đổi đính kèm Thông tư 107.
- Cập nhật Luật chuyên ngành: Thông tư 107 được xây dựng để đồng bộ với Luật Bảo hiểm xã hội 2024 và các Luật về việc làm, y tế mới nhất. Do đó, bản chất của nhiều nghiệp vụ thu – chi (đặc biệt là trợ cấp hưu trí bổ sung, rút BHXH một lần) đã thay đổi. Kế toán cần hiểu rõ luật chuyên ngành để chọn đúng tài khoản hạch toán.
- Nâng cấp phần mềm kế toán: Phối hợp với bộ phận CNTT và nhà cung cấp phần mềm để cấu hình lại danh mục tài khoản, luồng định khoản tự động và mẫu biểu báo cáo tài chính/báo cáo quyết toán quỹ cho năm 2026.
Việc vận dụng chuẩn xác hệ thống tài khoản kế toán quỹ bảo hiểm theo Thông tư 107/2025/TT-BTC không chỉ là nghĩa vụ tuân thủ pháp luật mà còn là cơ sở thiết yếu để minh bạch hóa bức tranh tài chính của hệ thống an sinh xã hội quốc gia. Kế toán viên cần chủ động cập nhật các quy định mới ngay từ bây giờ để đảm bảo tính liên tục và chính xác tuyệt đối trong việc quản lý hàng nghìn tỷ đồng của người lao động.
Mời bạn xem thêm:
