Việc bổ nhiệm nhân sự cấp cao trong ngành tài chính đòi hỏi sự tuân thủ tuyệt đối các tiêu chuẩn về đạo đức, năng lực hành vi và các điều kiện loại trừ xung đột lợi ích. Để giúp bộ phận nhân sự và các tổ chức tín dụng thực hiện đúng quy trình rà soát, bài viết này của phapche.edu.vn sẽ giải đáp chi tiết thắc mắc về việc ai không được làm Kế toán trưởng của ngân hàng thương mại thành viên dựa trên các quy định mới nhất tại Luật Các tổ chức tín dụng 2024 và Nghị định 329/2025/NĐ-CP.
Khung pháp lý điều chỉnh nhân sự Kế toán trưởng ngân hàng
Hiện nay, tiêu chuẩn và điều kiện đối với Kế toán trưởng ngân hàng thương mại thành viên được quy định bởi sự giao thoa của ba nhóm văn bản:
- Luật Kế toán 2015: Quy định các tiêu chuẩn chung về đạo đức và chuyên môn của người làm kế toán.
- Luật Các tổ chức tín dụng 2024: Quy định các điều kiện về tính liêm chính, kinh nghiệm và năng lực quản trị đặc thù trong ngành tài chính.
- Nghị định 329/2025/NĐ-CP: Hướng dẫn chi tiết Điều 33 về những trường hợp không được đảm nhiệm chức vụ trong ngân hàng thành viên.
Ai không được làm kế toán trưởng của ngân hàng thương mại thành viên theo Nghị định 329/2025/NĐ-CP
Căn cứ Điều 33 Nghị định 329/2025/NĐ-CP, những đối tượng sau đây tuyệt đối không được bổ nhiệm hoặc đảm nhiệm chức danh Kế toán trưởng tại các ngân hàng thương mại thành viên:
Đối tượng bị hạn chế về năng lực hành vi và pháp lý
- Người chưa thành niên, người bị hạn chế năng lực hành vi dân sự hoặc mất năng lực hành vi dân sự.
- Người đang bị truy cứu trách nhiệm hình sự, đang chấp hành bản án, quyết định về hình sự của Tòa án.
- Người đã bị kết án về tội từ tội phạm nghiêm trọng trở lên; tội xâm phạm sở hữu; tội xâm phạm trật tự quản lý kinh tế mà chưa được xóa án tích.
Đối tượng bị cấm đảm nhiệm chức vụ theo Luật Công chức, Viên chức
- Cán bộ, công chức, viên chức theo quy định của pháp luật về cán bộ, công chức, viên chức; sĩ quan, quân nhân chuyên nghiệp, công nhân quốc phòng thuộc quân đội; sĩ quan, hạ sĩ quan nghiệp vụ thuộc công an (trừ trường hợp được cử làm đại diện phần vốn góp của Nhà nước tại ngân hàng).
Đối tượng từng gây thất thoát, sai phạm tại các tổ chức tín dụng khác
Đây là quy định nhằm loại bỏ các nhân sự có lịch sử quản trị yếu kém hoặc vi phạm đạo đức nghề nghiệp:
- Người đã từng là thành viên Hội đồng quản trị (HĐQT), thành viên Hội đồng thành viên (HĐTV), Tổng giám đốc (Giám đốc) của tổ chức tín dụng bị tuyên bố phá sản (trừ trường hợp bất khả kháng theo quyết định của cơ quan thẩm quyền).
- Người từng bị cơ quan quản lý đình chỉ chức danh hoặc cấm đảm nhiệm chức vụ trong ngành ngân hàng do có vi phạm nghiêm trọng trong công tác quản lý tài chính, kế toán.
Các hạn chế theo mối quan hệ gia đình (Người có liên quan)
Ngành ngân hàng có đặc thù rất khắt khe về tính độc lập của Kế toán trưởng để tránh tình trạng “vừa đá bóng vừa thổi còi” hoặc thao túng số liệu tài chính phục vụ lợi ích nhóm.
Theo Luật Các tổ chức tín dụng 2024 và hướng dẫn tại Nghị định 329/2025/NĐ-CP, những người có mối quan hệ sau đây không được làm Kế toán trưởng của ngân hàng thương mại thành viên:
Vợ, chồng, cha, mẹ, con, anh, chị, em của những người sau đây tại cùng một ngân hàng thành viên:
- Thành viên Hội đồng quản trị / Hội đồng thành viên.
- Tổng giám đốc (Giám đốc).
- Thành viên Ban kiểm soát.
- Phó Tổng giám đốc (Phó Giám đốc).
Quy định này áp dụng chặt chẽ nhằm đảm bảo Kế toán trưởng có thể thực hiện chức năng giám sát tài chính và báo cáo một cách khách quan, không chịu sức ép hoặc sự chi phối từ người thân trong ban điều hành và quản trị.
Tiêu chuẩn bắt buộc để không thuộc diện bị từ chối bổ nhiệm
Bên cạnh các trường hợp “không được làm”, nhân sự muốn đảm nhiệm vị trí này phải chứng minh không thuộc nhóm đối tượng bị cấm thông qua việc đáp ứng các điều kiện tích cực:
| Tiêu chuẩn | Yêu cầu tối thiểu theo Luật 2024 và Nghị định 329/2025 |
| Trình độ chuyên môn | Tốt nghiệp đại học trở lên thuộc chuyên ngành kế toán, kiểm toán, tài chính. |
| Chứng chỉ nghề nghiệp | Phải có Chứng chỉ Kế toán trưởng do Bộ Tài chính hoặc cơ quan ủy quyền cấp. |
| Kinh nghiệm thực tế | Có ít nhất 05 năm kinh nghiệm làm việc trực tiếp trong lĩnh vực tài chính, kế toán hoặc kiểm toán của ngành ngân hàng. |
| Đạo đức nghề nghiệp | Không có nợ xấu tại các tổ chức tín dụng; không vi phạm pháp luật thuế trong 03 năm liên lục. |
Quy trình rà soát nhân sự Kế toán trưởng ngân hàng thành viên
Để đảm bảo không bổ nhiệm sai đối tượng, ngân hàng thương mại thành viên phải thực hiện quy trình rà soát nghiêm ngặt trước khi trình Ngân hàng Nhà nước chấp thuận nhân sự dự kiến:
Bước 1: Thu thập lý lịch tư pháp
Cá nhân dự kiến bổ nhiệm phải cung cấp Phiếu lý lịch tư pháp để xác nhận không có án tích hoặc đang bị cấm đảm nhiệm chức vụ.
Bước 2: Kiểm tra lịch sử tín dụng (CIC)
Ngân hàng phải kiểm tra dư nợ của nhân sự trên hệ thống thông tin tín dụng quốc gia. Một cá nhân đang có nợ xấu (từ nhóm 3 đến nhóm 5) sẽ bị đánh giá là không đủ năng lực hành vi kinh tế để quản trị tài chính ngân hàng.
Bước 3: Xác minh mối quan hệ người có liên quan
Phòng nhân sự và Ban kiểm soát phải đối soát danh sách người thân của ứng viên với danh sách thành viên HĐQT, Ban điều hành để loại trừ các trường hợp xung đột lợi ích theo Điều 33 Nghị định 329/2025/NĐ-CP.
Hệ quả pháp lý khi bổ nhiệm đối tượng không được phép
Nếu ngân hàng thương mại thành viên cố tình hoặc sơ suất bổ nhiệm người thuộc diện “không được làm Kế toán trưởng”, các hệ quả pháp lý sau sẽ phát sinh:
- Về mặt chức danh: Quyết định bổ nhiệm bị vô hiệu hóa pháp lý. Các văn từ, báo cáo tài chính do người này ký có thể bị từ chối thừa nhận tính hợp pháp.
- Về mặt hành chính: Ngân hàng sẽ bị xử phạt theo quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực tiền tệ và ngân hàng. Mức phạt có thể lên đến hàng trăm triệu đồng.
- Về mặt quản trị: Ngân hàng Nhà nước có thể đặt ngân hàng thành viên đó vào tình trạng kiểm soát đặc biệt hoặc hạn chế các hoạt động kinh doanh mới do không đảm bảo bộ máy quản trị.
Việc lựa chọn Kế toán trưởng cho ngân hàng thương mại thành viên trong năm 2026 đòi hỏi sự chuẩn xác tuyệt đối về mặt pháp lý. Không chỉ đơn thuần là xem xét bằng cấp, bộ phận nhân sự cần bám sát:
- Điều 33 Nghị định 329/2025/NĐ-CP để lọc danh sách đối tượng bị cấm.
- Danh sách người có liên quan để tránh xung đột lợi ích gia đình.
- Hồ sơ tín dụng và lịch sử quản lý tại các tổ chức tín dụng trước đó.
Đối với các ứng viên, việc tự rà soát xem mình có nằm trong các trường hợp hạn chế tại Luật Các tổ chức tín dụng 2024 hay không là bước đi quan trọng trước khi ứng tuyển vào các vị trí quản lý cấp cao tại ngân hàng.
Mời bạn xem thêm:
