Từ ngày 01/01/2026, hệ thống chính sách thuế đối với hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh tại Việt Nam chính thức bước vào một kỷ nguyên mới. Theo quy định tại Nghị quyết 198/2025/QH15, những thay đổi mang tính bước ngoặt như xóa bỏ thuế khoán, bãi bỏ lệ phí môn bài và bắt buộc chuyển sang phương pháp kê khai đã đặt ra yêu cầu cấp thiết về việc cập nhật kiến thức pháp luật cho các chủ hộ kinh doanh.
Bài viết này của phapche.edu.vn sẽ phân tích chi tiết cách tính thuế hộ kinh doanh dựa trên nền tảng Luật Quản lý thuế 2025, Luật Thuế thu nhập cá nhân 2025 và Luật Thuế giá trị gia tăng (sửa đổi) 2025.
Căn cứ pháp lý và bối cảnh thay đổi từ năm 2026
Việc tính thuế hộ kinh doanh hiện nay được thực hiện dựa trên các văn bản pháp luật quan trọng vừa được Quốc hội thông qua:
- Nghị quyết 198/2025/QH15: Văn bản chủ chốt về việc bãi bỏ phương pháp thuế khoán và lệ phí môn bài.
- Luật Quản lý thuế 2025: Quy định về quy trình kê khai, nộp thuế điện tử và quản lý rủi ro đối với hộ kinh doanh.
- Luật Thuế thu nhập cá nhân (TNCN) 2025: Quy định về biểu thuế và doanh thu tính thuế TNCN.
- Luật Thuế giá trị gia tăng (GTGT) 2025: Quy định về phương pháp tính thuế trực tiếp trên doanh thu cho các thực thể không phải pháp nhân lớn.
Mục tiêu của sự thay đổi này là nhằm minh bạch hóa dòng tiền, thúc đẩy chuyển đổi số và tạo sự công bằng trong nghĩa vụ thuế giữa hộ kinh doanh và doanh nghiệp.
Những thay đổi trọng yếu ảnh hưởng đến cách tính thuế hộ kinh doanh
Trước khi đi sâu vào công thức tính, chủ hộ kinh doanh cần nắm vững 03 thay đổi cốt lõi ảnh hưởng trực tiếp đến số thuế phải nộp:
Chính thức xóa bỏ Thuế khoán
Từ năm 2026, phương pháp tính thuế theo mức khoán ổn định hàng năm (phương pháp khoán) chính thức bị bãi bỏ. Hộ kinh doanh không còn được cơ quan thuế áp một mức doanh thu giả định để tính thuế mà phải dựa trên doanh thu thực tế phát sinh từ hoạt động kinh doanh.
Bãi bỏ Lệ phí môn bài
Điều 10 Nghị quyết 198/2025/QH15 quy định xóa bỏ lệ phí môn bài đối với hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh. Điều này giúp giảm bớt gánh nặng chi phí thủ tục hành chính đầu năm cho các cơ sở kinh doanh nhỏ lẻ.
Chuyển sang phương pháp kê khai và tự nộp thuế
Tất cả các hộ kinh doanh (trừ các trường hợp siêu nhỏ có quy định riêng về ngưỡng doanh thu thấp) phải thực hiện phương pháp kê khai. Điều này đồng nghĩa với việc hộ kinh doanh phải:
- Sử dụng hóa đơn điện tử.
- Mở sổ sách kế toán đơn giản để theo dõi doanh thu.
- Tự kê khai và tự chịu trách nhiệm về số liệu trước pháp luật.
Cách tính thuế hộ kinh doanh từ năm 2026
Từ năm 2026, hộ kinh doanh sẽ chỉ phải nộp 02 loại thuế chính là Thuế GTGT và Thuế TNCN. Cách tính được thực hiện theo phương pháp trực tiếp trên doanh thu thực tế.
Công thức tính thuế tổng quát
Số thuế hộ kinh doanh phải nộp được xác định theo công thức:
Số thuế phải nộp = Thuế GTGT phải nộp + Thuế TNCN phải nộp
Trong đó:
- Thuế GTGT phải nộp = Doanh thu tính thuế GTGT x Tỷ lệ thuế GTGT
- Thuế TNCN phải nộp = Doanh thu tính thuế TNCN x Tỷ lệ thuế TNCN
Doanh thu tính thuế
Doanh thu tính thuế là toàn bộ tiền bán hàng, tiền gia công, tiền hoa hồng, tiền cung ứng dịch vụ phát sinh trong kỳ tính thuế từ các hoạt động sản xuất, kinh doanh hàng hóa, dịch vụ.
- Nếu hộ kinh doanh sử dụng hóa đơn: Doanh thu căn cứ vào hóa đơn điện tử đã xuất.
- Nếu hộ kinh doanh bán hàng cho cá nhân không lấy hóa đơn: Phải thực hiện kê khai doanh thu bán lẻ trên phần mềm kế toán hoặc ứng dụng quản lý thuế.
Tỷ lệ thuế tính trên doanh thu theo từng lĩnh vực
Tùy thuộc vào ngành nghề kinh doanh mà tỷ lệ thuế GTGT và thuế TNCN sẽ khác nhau. Dưới đây là bảng tổng hợp theo quy định mới nhất:
| Nhóm ngành nghề kinh doanh | Tỷ lệ thuế GTGT | Tỷ lệ thuế TNCN | Tổng tỷ lệ |
| Phân phối, cung cấp hàng hóa | 1% | 0,5% | 1,5% |
| Dịch vụ, xây dựng không bao thầu nguyên vật liệu | 5% | 2% | 7% |
| Sản xuất, vận tải, dịch vụ có gắn với hàng hóa, xây dựng có bao thầu nguyên vật liệu | 3% | 1,5% | 4,5% |
| Hoạt động kinh doanh khác | 2% | 1% | 3% |
Lưu ý: Đối với hộ kinh doanh có nhiều ngành nghề, phải tách biệt doanh thu từng nhóm để áp dụng tỷ lệ tương ứng. Nếu không tách biệt được, cơ quan thuế sẽ áp mức tỷ lệ cao nhất cho toàn bộ doanh thu.
Ví dụ tham khảo cách tính thuế hộ kinh doanh
Tình huống: Ông A là chủ hộ kinh doanh cửa hàng vật liệu xây dựng (thuộc nhóm phân phối, cung cấp hàng hóa). Trong quý I/2026, tổng doanh thu xuất hóa đơn và bán lẻ của cửa hàng là 2.000.000.000 VNĐ (2 tỷ đồng).
Cách tính thuế:
- Thuế GTGT phải nộp: 2.000.000.000 x 1% = 20.000.000 VNĐ.
- Thuế TNCN phải nộp: 2.000.000.000 x 0,5% = 10.000.000 VNĐ.
- Tổng số thuế phải nộp: 20.000.000 + 10.000.000 = 30.000.000 VNĐ.
So với quy định cũ (thuế khoán), việc tính trên doanh thu thực tế giúp ông A chỉ nộp thuế trên những gì thực sự bán được, đảm bảo tính khách quan hơn.
Quy trình kê khai và nộp thuế theo Luật Quản lý thuế 2025
Vì đã chuyển sang phương pháp kê khai, hộ kinh doanh cần tuân thủ quy trình sau:
Thời hạn nộp hồ sơ khai thuế
- Kê khai theo tháng: Chậm nhất là ngày thứ 20 của tháng tiếp theo tháng phát sinh nghĩa vụ thuế.
- Kê khai theo quý: Chậm nhất là ngày cuối cùng của tháng đầu tiên của quý tiếp theo quý phát sinh nghĩa vụ thuế.
Hồ sơ khai thuế bao gồm:
- Tờ khai thuế đối với hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh (Mẫu mới theo Thông tư hướng dẫn Luật 2025).
- Bảng kê chi tiết doanh thu, chi phí (nếu có yêu cầu đối với một số nhóm ngành đặc thù).
Hình thức nộp thuế
100% hộ kinh doanh kê khai từ năm 2026 thực hiện nộp thuế qua phương thức điện tử (eTax Mobile hoặc cổng thông tin của Tổng cục Thuế) để đồng bộ dữ liệu hóa đơn.
Các lưu ý quan trọng để tối ưu hóa nghĩa vụ thuế
Để thực hiện cách tính thuế hộ kinh doanh chính xác và tránh bị xử phạt, các chủ hộ cần lưu ý:
- Sử dụng Phần mềm Kế toán đơn giản: Dù không yêu cầu bộ máy kế toán phức tạp như doanh nghiệp, nhưng hộ kinh doanh kê khai cần có phần mềm để quản lý hóa đơn đầu vào, đầu ra.
- Lưu trữ chứng từ đầu vào: Mặc dù thuế tính trên doanh thu (không trừ chi phí), nhưng chứng từ đầu vào là căn cứ để chứng minh nguồn gốc hàng hóa hợp pháp khi cơ quan thuế kiểm tra đột xuất.
- Ngưỡng doanh thu miễn thuế: Theo Luật Thuế TNCN 2025, hộ kinh doanh có doanh thu dưới mức quy định (dự kiến điều chỉnh tăng so với mức 100 triệu đồng trước đây) sẽ thuộc diện không phải nộp thuế GTGT và TNCN.
- Rủi ro từ việc không xuất hóa đơn: Hệ thống quản lý thuế 2026 tích hợp AI để rà soát dòng tiền ngân hàng và hóa đơn. Việc không kê khai đúng doanh thu sẽ dẫn đến nguy cơ bị truy thu và phạt vi phạm hành chính về thuế rất cao.
Sự thay đổi trong cách tính thuế hộ kinh doanh từ năm 2026 là một bước tiến trong việc hiện đại hóa quản lý thuế tại Việt Nam. Việc bãi bỏ thuế khoán và lệ phí môn bài, tập trung vào thuế GTGT và TNCN dựa trên doanh thu thực tế giúp hộ kinh doanh chủ động hơn trong kế hoạch tài chính.
Tuy nhiên, thách thức đặt ra là các chủ hộ kinh doanh phải nhanh chóng nâng cao năng lực quản lý số và am hiểu quy trình kê khai mới. Việc chuẩn bị sẵn sàng hệ thống hóa đơn điện tử và phần mềm quản lý ngay từ hôm nay là quyết định chiến lược để đảm bảo hoạt động kinh doanh ổn định và đúng pháp luật.
Mời bạn xem thêm:
